Democratie in de televisiestudio

P1000215Vanmiddag zat ik in de televisiestudio van de Kaliningradse afdeling van tv-kanaal Rusland, waar gouverneur Georgi Boos de dialoog met de oppositiepartijen aanging. Zijn voornaamste doel was om hen er op die manier van te weerhouden aanstaande  zaterdag alsnog de straat op te gaan om te demonstreren tegen de verhoogde wegenbelasting, grondbelasting, importbelasting op buitenlandse auto’s en gas- en lichtkosten. Op 30 januari hadden ze dat al eens eerder gedaan en dat leidde  tot het grootste protest in het Rusland van Poetin tot nog toe: 15.000 man, wat voor  een autoritaire staat veel is. Het Kremlin regeerde geschrokken op die ongekende massa en misschien wel nog meer van  het feit dat de ME weigerde in te grijpen  (omdat ze elkaar in een kleine stad als Kaliningrad allemaal kennen). Daarom stuurden Medvedev en Poetin  parlementsvoorzitter Boris Gryzlov naar de opstandige provincie om de gouverneur te instrueren.

P1000218
Boos is een vriend van de Moskouse burgemeester Loezjkov en net als hij multimiljonair (de gouverneur is rijk geworden met een lampengroothandel in Moskou). Anders dan zijn naam doet vermoeden is hij een vriendelijke man, charmant, open voor discussie. Met de tv-uitzending wilde hij de kijkers laten zien dat hij wel degelijk naar de grieven van de lokale oppositie (LDPR, CP, Jabloko, Rechtvaardig Rusland, de maatschappelijke beweging Rechtvaardigheid en Salomon Ginzburg, de liberale leider van de onafhankelijke afgevaardigden in het parlement) wil luisteren en dat het volk daarom zaterdag niet voor het Huis van de Sovjets moet gaan demonstreren. ,,Want dat is alleen maar een teken dat het ruzie wil maken”, zei hij.

Het was een gedenkwaardige middag, waarbij een discussie die eigenlijk in de lokale Doema zou moeten plaatsvinden, in de koude en kale tv-studio werd gevoerd. Als een trouwe volgeling van het Russische gezegde ,,de tsaar is goed, de bojaren zijn slecht” gaf Boos onder het toeziend oog van de tv-camera’s de circa honderd opgetrommelde lokale parlementsleden, ministers, districtsbestuurders, zakenmensen en hoge ambtenaren ervan langs: ,,Jullie moeten het volk beter duidelijk maken met wat voor een goede werken jullie bezig zijn, want daarin falen jullie.” En ook zei hij tegen de aanwezige zakenlieden: ,,Het moet afgelopen zijn met die onduidelijke salarisstructuur, waarbij jullie je personeel grijze en witte salarissen uitkeren om zodoende minder belasting te hoeven betalen.”

Het was kritiek die er niet om loog, vooral doordat vervolgens de bestuurders zich begonnen te verdedigen en een hoop onbegrijpelijke cijfertaal begonnen uit te kramen die niemand begreep. Hoogstens kwam die taal  erop neer dat het budget van Kaliningrad heel laag is en de regering niet anders had kunnen doen dan de belastingen  verhogen.

P1000216Maar de oppositie, vertegenwoordigd door zes man, haalde er zijn schouders over op. ,,We zien niet veel van alles wat u belooft”, zei hun leider Konstantin Dorosjok, die heel puntig en terzake wist uit te leggen dat een deel van de bevolking van Kaliningrad door al die hoge belastingen zijn gezin niet meer kon voeden. De directeur van het kritische weekblad Dvornik (wiens hoofdredacteur afgelopen zomer in elkaar is geslagen, waarschijnlijk  omdat hij te vaak over corruptie schreef) sprak hierna de historische woorden, die de basis zijn voor een echte constructieve dialoog met de macht: ,,Deze dialoog is een eerste stap, maar de volgende stap moet zijn dat de samenleving kan controleren wat haar bestuurders uitvoeren. En daarvoor zijn onafhankelijke media nodig.”

Volgens mij gaat de protestmanifestatie van zaterdag dus gewoon door. Al was het maar om de gouverneur verder onder druk te zetten. Het was duidelijk dat hij zich grote zorgen maakt over zijn politieke toekomst, want als er weer 15.000 mensen de straat op gaan, zou dat voor Poetin wel eens reden kunnen zijn om hem te ontslaan. Gouverneur Boos kan zich dan weer geheel aan zijn lampenbedrijf wijden.

PS De opnamen van het programma duurden vier uur. Maar ik ben benieuwd hoeveel er van de kritische woorden van de oppositie over blijft in de werkelijke uitzending, die maar 45 minuten duurt.