De virtuele economie in drie letters

De 25ste verjaardag van het internet-adres .com is meer dan nostalgie. Het toont succes en falen van de virtuele economie.

Van nerd en schlemiel tot populairste zakenman van het web. De carrière van ‘dotcom’ kent pieken en dalen. Vandaag precies 25 jaar geleden werd het eerste internetadres dat eindigt op .com geregistreerd. Het Amerikaanse computerbedrijf Symbolics claimde symbolics.com. In een kwart eeuw groeide dotcom uit van adres voor uitsluitend computers tot het symbool van de virtuele economie. Van de zeepbel én van miljardenbedrijf als Google.com, Amazon.com en Dell.com.

Op dit moment zijn er 84 miljoen websites die eindigen op .com. Het is de populairste zogenoemde generieke domeinnaam van het web. Circa 20 miljoen webadressen eindigen op .net. Het aantal Nederlandse domeinnamen, eindigend op .nl, bedraagt nu ruim 3,8 miljoen. Op 1 mei 1986 registreerde de Nederlander Piet Beertema, medewerker van het Centrum voor Wiskunde en Informatica in Amsterdam, het eerste .nl-adres, cwi.nl.

Vijfentwintig jaar .com is meer dan nostalgie over internetadressen. De punt en de drie letters vormen meer dan een richtingaanwijzer op internet, dan de weg die een mailtje moet nemen onderweg van afzender naar ontvanger. Dotcom representeert het slagen en falen van internet. Het staat in de eerste plaats voor de opgeblazen economie van eind jaren negentig. Een fantasierijke domeinnaam, eindigend op .com, een paar mooie beloften en grote investeringen leken belangrijker dan winst maken. De sector overleefde de millenniumbug, maar ging ten onder aan simpele bedrijfseconomie. Geen winst, geen toekomst. De dotcomzeepbel barstte uiteen, in Nederland het best geïllustreerd door de geflopte beursgang van internetaanbieder Worldonline op 17 maart 2000.

De virtuele bedrijfsmodellen raakten op de achtergrond, maar dotcom groeide door. Niet de grote, opgepompte verhalen werden een succes, maar slimme dotcoms van de garages en de zolderkamer.

Vervolg dotcom: pagina 9

Dotcom heeft de wereld veranderd

En nu zoeken we met google.com, communiceren we met onze vrienden op facebook.com, lezen we het nieuws op nytimes.com. En toch nog, kopen en verkopen we op .com. Amazon, Dell, easyJet maar ook Craigslist.com (het Amerikaanse marktplaats) bestaan vrijwel uitsluitend op internet. Dotcom, en lokale varianten als .nl, .de en .uk hebben uiteenlopende sectoren als de muziekindustrie (iTunes) en de woningmarkt (Funda) ingrijpend veranderd. Alleen al in Nederland had de online thuiswinkelmarkt afgelopen jaar een omzet van circa 6 miljard euro.

Ondertussen zijn domeinnamen zelf ook handel geworden. Donderdag wordt vermoedelijk het duurste .com-adres aller tijden geveild. De website sex.com staat (opnieuw) te koop. In 2006 bracht het adres op een veiling circa 14 miljoen dollar (10,2 miljoen euro) op.

Het feit dat sex.com weer te koop staat, zegt wellicht ook iets over het afnemende belang van ‘mooie’, herkenbare domeinnamen. Wie seksueel getinte tekst, foto’s of video’s zoekt gaat tegenwoordig eerder naar Google en tikt iets van zijn seksuele voorkeur in, dan dat hij een paar webadressen afloopt. Hetzelfde geldt voor andere producten en diensten.

Daarnaast is het de vraag of .com zo dominant blijft als de afgelopen jaren. De organisatie die het adressysteem op internet beheert, de Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN), staat sinds kort ook domeinnamen toe in niet-westerse letters. Daarmee is een langgekoesterde wens in vervulling gegaan van veel Chinese, Indiase maar ook Russische en Griekse internetgebruikers. ICANN moest wel want meer dan 43 procent van de internetgebruikers komt uit Aziatische landen; 24 procent komt uit Europa en 15 procent uit Noord-Amerika.

Symbolics.com was overigens niet de allereerste domeinnaam van internet. In januari 1985 werden adressen op .mil (van militaire websites) en .net (voor netwerken) geregistreerd. Symbolics bestaat niet meer. Die dotcom ging in 2009 over naar een investeringsmaatschappij.