'Ouders raken soms verslaafd aan macht'

Het Griekse Dogtooth won een grote prijs in Cannes. „De één vindt dit totale nonsens, de ander heel intrigerend”, zegt regisseur Yorgos Lanthimos.

Coen van Zwol

Bij Dogtooth, winnaar van het programma Un Certain Regard in Cannes, vermoed je een piepjong regisseur, vol verse afkeer van ouders en opvoeding. Niets daarvan: de verlegen, 37-jarige Griek Yorgos Lanthimos in het Rotterdamse Parkhotel kende als kind van een werkende moeder nauwelijks een gezinsleven. „Ik groeide in feite alleen op.”

Dogtooth is een kille, vervreemdende film over een Grieks gezin dat zich in zijn luxe villa heeft gebarricadeerd. De adolescente kinderen, twee zusjes en een broer, komen nooit buiten het hek: ze hebben geleerd dat daar ontstellende gevaren loeren. Vangen ze een onwelkom woord op, dan hebben de ouders hun eigen vertaling: een zombie is een geel bloemetje. De ouders houden hun kroost bezig met onwerkelijke spelletjes. Om de seksuele noden van de zoon te ledigen huurt pa, een industrieel, een jonge vrouw in. Zij blijkt de slang in dit hof van Eden.

„Dogtooth roept extreme reacties op”, zegt Lanthimos. „De één vindt hem totale nonsens, de ander heel intrigerend. Een middenweg is er niet. Gelukkig, anders was de film mislukt.”

Uw vrienden, bezig gezinnetjes te stichten, waren uw inspiratie,las ik.

„Ik plaagde ze: waar begin je aan, het gezin is een overleefde vorm, slecht voor de wereld. Daarop reageerden ze erg opgewonden en defensief. Dus stelde ik een extreme situatie voor. Zijn veel ouders niet bang dat hun gezin ooit uit elkaar valt? Isolatie is de manier om dat tegen te houden. Dat wilde ik op de spits drijven.”

Uw personages isoleren hun kinderen uit liefde?

„Ze vertellen zichzelf dat ze hun kinderen beschermen tegen de gevaren van de buitenwereld in hun heerlijke villa met zwembad. Maar het is crimineel, een machtstrip. Als ouders heb je grote macht over je kinderen. Je vormt ze, bepaalt hoe zij tegen de wereld aankijken, houdt ze onder controle. Sommige ouders willen dat zo houden, ze raken verslaafd aan hun macht. Ik zit in de positie dat ik gezinnen van afstand observeer, maar denk er veel over na. Hoe voed je op? Hoe weet je of je dat goed doet? Ik vrees dat ik geen antwoord heb.”

Is er iets Grieks aan de pedagogie van ‘Dogtooth’?

„Griekse ouders zijn overdreven beschermend. Ze houden kinderen liefst thuis tot ze 35 jaar zijn. Een kwestie van traditie: je houdt de boel bijeen, zoekt voor je kinderen een huis aan de overkant van de straat, en grootouders voeden kleinkinderen op. Maar ook van economische omstandigheden: kom maar eens aan een eigen flat. Vaders bezorgen zonen graag hun eerste seksuele ervaring, nemen ze mee naar de hoeren. Meisjes niet uiteraard, die moeten het zelf maar uitzoeken.”

Uw film is opmerkelijk opgenomen. Weidse shots, lichamen vaak maar deels in beeld.

„Ik wilde een heldere film. Vooral niet donker of claustrofobisch, geen kinderen die in een kelder opgroeien. Ik gebruik cinemascope om de wereld achter het hek zichtbaar te houden. De kinderen kunnen zo weglopen, maar doen dat niet door hun verknipte opvoeding. Mentaal zijn ze heel vreemd, jonger dan ze moeten zijn.”