Ook mannelijke politici kiezen voor gezin

Twee prominente mannen verlaten de politiek ten gunste van hun gezin. Werkt dat emanciperend? „Mannen worden erom gerespecteerd, vrouwen afgeschreven.”

Amsterdam, 13 maart. - Is het goed nieuws dat twee prominente politici hun baan opgeven om vaker bij hun gezin te zijn?

Eergisteren maakte Camiel Eurlings (36) bekend dat hij zijn politieke carrière staakt voor een – nog te vormen – gezin. Gisteren kwam PvdA-leider Wouter Bos (46) met hetzelfde argument. Hij wil na twaalf jaar politiek „meer tijd” aan zijn gezin besteden. Als hij premier zou worden, zou hij zijn kinderen niet zien opgroeien, denkt hij. „Dat is het mij niet waard.” Hij heeft drie kleine kinderen.

Het vertrek van Eurlings en Bos is zeker geen goed nieuws, zegt internist en vader Frank Visseren (44). „Het is treurig dat ze hun ambities niet kunnen combineren met een privéleven en slecht voor het landsbestuur dat het twee talentvolle mensen moet missen.”

Is het dan goed nieuws voor werkende moeders, dat juist twee mannen openlijk zeggen een zware baan niet te kunnen combineren met hun gezinsleven? GroenLinks-leider Femke Halsema: „Je zou het kunnen zien als een vorm van emancipatie, maar ik denk dat de emotionele ruimte voor vrouwen kleiner is om zoiets te zeggen. Mannen worden erom gerespecteerd, vrouwen afgeschreven.”

Wel is er iets veranderd voor moeders in Den Haag, vindt Halsema. Ze denkt dat zij „een van de eerste vrouwen in politiek Den Haag” is die laat zien dat ze een gezin heeft. Die niet zegt dat ze „op werkbezoek” is als ze in de speeltuin is met haar kinderen (op vrijdag). Als een van haar kinderen ziek is, krijgt dat voorrang op haar Haagse werk. Voorwaarde, zegt Halsema, is wel dat de relatie thuis „gelijkwaardig” is. Dat bevestigt internist Visseren, wiens vrouw ook fulltime werkt. „Je moet het thuis als team doen. Als de één het tijdelijk druk heeft, moet de ander even gas terug nemen.”

Maar het blijft „een van de harde kanten van de politiek” dat politici veel weg zijn, vindt Halsema. „Ik denk dat ministers compleet geleefd worden”, zegt bestuursvoorzitter Pim Bertels van advocaten- en fiscalistenkantoor Loyens & Loeff. „Zeker Bos zal, met de financiële crisis, maandenlang zijn kinderen amper hebben gezien. Dat is anders dan de meeste vaders met een vrij beroep, zoals ik. Ik kan me voorstellen dat zijn vrouw zegt: kies nu maar tussen ons en je politieke carrière.”

Eurlings en Bos zijn niet de eersten die zich beroepen op hun familieplicht bij het verlaten van de politiek. Oud-minister Hans Wijers zei in 1998 dat hij de politieke spelletjes zat was en meer tijd wilde voor zijn privéleven. Hij had de Tweede Kamer al eens verrast door een debat te laten schieten voor de verjaardag van zijn dochter. Een fulltime vader werd hij bepaald niet. Hij was al snel senior vice president van de Boston Consulting Group in Nederland. En nu draait hij alweer jaren mee in de top van het bedrijfsleven, als bestuursvoorzitter van AkzoNobel.

Columnist en feminist Heleen Mees zegt dat ‘het privéleven’ in de Verenigde Staten een standaardsmoes is waaraan nauwelijks geloof wordt gehecht. „Als het ook in deze gevallen een uitvlucht is, berokkenen deze mannen de vrouwenzaak schade door te zeggen dat ouderschap niet te combineren is met een toppositie in de politiek. Maar als zij er juist voor zorgen dat ook in de politieke topfuncties normale werktijden komen, is dat goed.”

AVRO-presentator Pia Dijkstra, die de Taskforce DeeltijdPlus voorzit, vindt „het cultuurdoorbrekend dat ‘het gezin’ nu ook voor mannen een respectabele reden is om ander werk te gaan doen.” Zij vindt dat politici kritisch moeten kijken naar hun manier van werken. „Agnes Kant noemde bij haar vertrek haar gezin niet, maar ik dacht: zij ziet er niet uitgerust uit.” Dijkstra doelt op de druk om altijd aanwezig te zijn. „Het moet kunnen dat je er af en toe niet bent.”

Fiscalist Carola van den Bruinhorst, partner bij Loyens & Loeff, vindt het „dapper” dat Bos en Eurlings publiekelijk zeggen dat ze kiezen voor hun gezin. „Dat kan voor veel werkende vaders een bevrijding zijn.”

Jammer vindt ze het ook. „Ik denk dat het de kwaliteit van bestuur ten goede komt als er ook jonge ouders op zulke posten zitten. Men zou moeten bekijken of zo’n functie flexibeler en in minder uren kan”. Zelf zit ze de Diversity Council van Loyens & Loeff voor. „Bij ons werken ook jonge vaders in deeltijd. Ze willen echt meer bij hun gezin zijn dan de vorige generatie vaders.”

De zeshonderd werknemers van Loyens & Loeff kunnen met een vierdaagse werkweek de top bereiken. Van den Bruinhorst: „De organisatie en de persoon moeten wel flexibel zijn.” Toch zijn maar acht van de 85 compagnons bij Loyens & Loeff vrouw.

Job Cohen, die Bos opvolgt als lijsttrekker van de PvdA, bedankte eens voor een post in het kabinet toen zijn kinderen pubers waren. Nu zijn ze volwassen, zei Cohen gistermiddag. Wel zorgt hij voor zijn vrouw, die lijdt aan multiple sclerose. „Zij krijgt de zorg die zij nodig heeft. (...) Zij staat achter mij.”