Nieuw speelveld na soepele leiderswissel

De PvdA haalt met groot enthousiasme haar aanstaande lijsttrekker Job Cohen binnen. De partij denkt met hem een topkandidaat te hebben.

Ze probeerden hun opgetogenheid te onderdrukken. Het was immers nog maar een paar uur geleden dat Wouter Bos zijn afscheid had aangekondigd. Maar PvdA-kopstukken waren gistermiddag direct enthousiast over hun aanstaande lijsttrekker, Job Cohen. Dit is „het allerbeste wat ons kon overkomen”, zei Kamervoorzitter Gerdi Verbeet. „Dit heeft Wouter Bos perfect georganiseerd.”

Het zijn turbulente weken in Den Haag. De val van het kabinet en de gemeenteraadsverkiezingen hebben het politieke speelveld totaal overhoop gegooid. SP-leider Agnes Kant weg. CDA-kroonprins Camiel Eurlings weg. Jan Peter Balkenende die toch wat weifelend CDA-leider blijft – hij gaat alleen voor het premierschap.

En Wouter Bos weg. Maar bij de PvdA is het zelfvertrouwen groot. Met Bos aan de leiding ging het alweer de goede kant op, al was het verlies van bijna zevenhonderd raadszetels een enorme klap. Nu denken ze bij de PvdA na een soepele leiderschapswissel een topkandidaat te hebben voor het premierschap.

„Na vier kabinetten-Balkenende zou het een zegen voor het land zijn als er een kabinet-Cohen komt”, zei ex-minister Ronald Plasterk. Bij het CDA zullen ze zich wel even achter de oren krabben, stelde hij met een lichte glimlach vast. „Balkenende blijft maar zitten. Of hij zijn partij daarmee helpt, is de vraag.” Een andere oud-minister, Bert Koenders, haalde vilein uit naar de CDA-leider. „Nederland is heel erg ziek van politieke spelletjes, van de versplintering, van het gebrek aan leiderschap”. Het CDA zal wel jaloers zijn, dacht hij.

Een man met gezag, aimabel, op leeftijd, ervaren dus. En toch nieuw. Aan Cohen kleeft de val van het kabinet niet, denkt de PvdA. Hem kunnen ze (nog) niet uitmaken voor draaikont, zoals Wouter Bos overkwam in 2006. Hij kan het met zijn imago van stabiele en sterke bestuurder winnen van Jan Peter Balkenende, die zich in deze campagne ook zo wil profileren.

De SP hoopte met Emile Roemer in de grote tv-debatten een fris gezicht te presenteren, iemand die het Wouter Bos weleens moeilijk zou kunnen maken. Met Cohen tegenover hem wordt dat veel lastiger. Ook voor D66 is de transfer van de burgemeester van Amsterdam niet fijn. Pechtold profileerde zich in de afgelopen jaren als de tegenpool van Geert Wilders, maar die rol lijkt Cohen nog meer op het lijf geschreven. Of hij een nieuw motto had, was bijvoorbeeld de vraag. „‘De boel bij elkaar houden’ staat nog steeds overeind”, antwoordde Cohen.

Geert Wilders vindt het allemaal prima. Hij probeert iedereen al weken ervan te overtuigen dat de campagne straks zal gaan tussen de PVV en de PvdA. Zo’n strijd is gunstig voor hem, schat hij in. Met Cohen heeft hij een nog meer geprofileerde tegenstrever dan met Bos. Gisteren stond Wilders vele cameraploegen te woord om te bedrukken dat Cohen „de grootste multicultiknuffelaar van Nederland is”.

Bij al dit publicitaire geweld, en een strijd om het premierschap tussen Cohen, Balkenende en Wilders, dreigen partijen als SP, VVD, GroenLinks en D66 het moeilijk te krijgen. Dat Mark Rutte sinds gisteren officieel VVD-lijsttrekker is, werd nauwelijks opgemerkt.

Een campagne laat zich evenwel nooit voorspellen. Job Cohen mag dan een ervaren bestuurder zijn, politiek leider is hij nog niet geweest. Een verkiezingsstrijd heeft hij nog nooit geleverd, al probeerde hij dat nog met een grap te maskeren – hij had ooit campagne gevoerd voor de Groningse Universiteitsraad.