Iedereen rijk in de straat

De vraag Wij willen extra ruimte bij ons huis bouwen nu de kinderen groter worden. We horen dat de regels van de welstandscommissie versoepeld zijn. Mag nu alles?

Het antwoord De vrijheid neemt toe. Mooi, als het gaat om bouwen en verbouwen van het eigen huis. Maar waar u graag alle ruimte hebt om huis en erf te veranderen in een paleisje, daar moeten de buren natuurlijk geen roet in het eten gooien met hun expansie. Geen schaduw bij u van hun metershoge tuinhuis. Dan moeten er opeens wél voorschriften zijn.

U begint aan uw bouwplannen in een ingewikkelde tijd. In elke gemeente kan het anders uitpakken. We horen voorbeelden van gemeenten waar een uitstekende Dienst Bouw- en Woningtoezicht functioneert. Met daaronder een Dienst Welstand en Monumenten, die weet van klantvriendelijkheid en openheid. Waar burgers tevoren naar de welstandscommissie stappen om samen een bouwplan door te nemen. Digitale bestemmingsplannen en informatie per adres komen meer en meer beschikbaar.

Maar evengoed kunt u het treffen dat er een sfeer van chaos en willekeur hangt rond bouwvergunningen inclusief de toets van de welstandscommissie daarop. Veel borreltafeluren zijn al gevuld met verhalen daarover. Toch, de vroegere Schoonheidscommissie, voorganger van ‘de welstand’ droeg bij aan de reputatie van een goed gebouwd land, met veel mensen op weinig ruimte.

Al sinds 2003 is doorgaans geen vergunning nodig voor bouwen aan de achterkant: een dakkapel, een schuur van maximaal 30 vierkante meter, drie meter hoog, een uitbouw. De vrijheid neemt toe. Deze week boog de Eerste Kamer zich over verdere grote veranderingen in het welstandstoezicht. Vreemd genoeg moeten nieuwe en ingewikkelde regels het voor de burger eenvoudig maken: alle bouwwerken van maximaal 5 meter hoog mogen binnenkort op achtererven verrijzen. Maar daarbij staan vele kanttekeningen.

Wat zou uw eerste stap moeten zijn? Bedenk of uw plan gevolgen heeft voor de omgeving. Stel de buren op de hoogte, overleg met hen. Ten tweede: niet alles mag. Controle tevoren is vervallen, maar de controleur verschijnt wel achteraf, meestal na een klacht van buren. De beste bron voor alle regels is de website van het ministerie van Vrom (www.vrom.nl); gemeenten ontlenen daaraan ook hun informatie. Blijkt dat u geen bouwvergunning nodig hebt, dan is er ook geen sprake van Welstand. Maar wel geldt altijd het Bouwbesluit, met regels over brandveiligheid, waterafvoer, degelijkheid.

De grotere vrijheid om in uw achtertuin te bouwen, heeft op den duur consequenties. Want ook de buren benutten hun vrijheid, en de buren verderop hebben weer een verdergaand plan. De buurt verandert. De samenhang bepaalt uiteindelijk ook een deel van de toekomstwaarde van uw huis. Daar waar een hele rij of straat gezamenlijk kwaliteit uitstraalt, of soms een buurt een positief imago heeft, neemt de vastgoedwaarde per afzonderlijk pand toe. Iedereen rijk in de straat.

vragen voor de huizendokter naar huizendokter@nrc.nl