Het superorganisme mens

Nicholas A. Christakis en James H. Fowler Connected. The Surprising Power of Our Social Networks and How They Shape Our Lives. Uitg. Little, Brown. 330 blz. €14,95 (Vertaald, door Mieke Hulsbosch, als ‘Connected!’, uitg. Balans, 352 blz., €19,95)

Geluk is besmettelijk. Zo ook hysterisch lachen, obesitas, stemmen en tot ingebeelde pinda-allergie leidende angst voor pinda-allergie. Er verspreidt zich van alles door menselijke sociale netwerken waarvan je dat op het eerste gezicht misschien niet zou verwachten. En Connected belooft uitleg.

Maar we zijn verwend de laatste jaren, als lezers van populair-wetenschappelijke psychologieboeken. Iemand als Malcolm Gladwell bijvoorbeeld voert ons steeds eerst een mooie, verrassende anekdote over echte mensen, zodat we denken: ja, wat gek, hoe kan dat eigenlijk? Vervolgens leidt hij ons langs allerlei wetenschappers, ook weer echte mensen, die uitleggen hoe ze hebben ontdekt hoe het werkt. Soms suggereert hij ten onrechte dat een wetenschappelijk probleem is opgelost, maar spannend is het altijd wel.

Zo doen Nicholas Christiakis en James Fowler het dus niet, in Connected. Zij zijn geen wetenschapsjournalisten maar wetenschappers, en ze zitten middenin het onderzoek. Zo middenin, dat je als lezer af en toe het gevoel krijgt dat ze datgene wat ze willen vertellen nog net niet genoeg begrijpen om er met autoriteit over te kunnen vertellen. En dat is ironisch genoeg vooral het geval als het over hun eigen onderzoek gaat – daar zitten ze natuurlijk ook het middenst in.

Wat ze willen vertellen is intussen interessant genoeg. Mensen zijn niet alleen maar denkende en handelende individuutjes; we vormen samen ook een superorganisme, in verschillende soorten netwerken (bijvoorbeeld vrienden, collega’s, sekspartners). Mensen beïnvloeden hun ‘vrienden’, en die hún ‘vrienden’ enzovoorts. De psychologische invloed van één persoon blijkt zich vaak uit te strekken tot in de derde graad, dus vrienden van vrienden van vrienden. Waren Christiakis en Fowler maar wat betere en meer heldere vertellers. Dan was dit vast een heel spannend boek geworden.