Expertdiscussie

Richt geen Europees Monetair Fonds op

In hun onmacht de Griekse crisis te bezweren pleiten Europese politici in toenemende mate voor een Europees Monetair Fonds (EMF). Het oorspronkelijke idee komt van Daniel Gros en Thomas Mayer, respectievelijk de directeur van de Brusselse denktank CEPS en hoofdeconoom van Deutsche Bank. Zij stellen voor dat een land geld inlegt op basis van zijn excessieve schuld en excessieve tekorten. Onder voorwaarden kan een land een lening aanvragen, waarbij het te lenen bedrag niet hoger mag zijn dan wat het land zelf ooit heeft betaald aan ‘boetes’. Zo worden de ‘zuinige’ landen beschermd tegen het gebrek aan begrotingsdiscipline van andere landen.

Dit EMF is echter om minstens twee redenen geen goed idee. Ten eerste, als het EMF alleen gevoed wordt uit dit soort boetes van landen, zullen er weinig middelen beschikbaar zijn. Binnen het Stabiliteits- en Groeipact zijn immers nog nooit boetes betaald, hoewel er meermalen landen over de schreef zijn gegaan met hun tekorten. De vraag is dus hoe landen ertoe bewogen kunnen worden om het EMF te voeden met heffingen die ze betalen over hun excessieve schulden en tekorten. De tweede reden om het idee van het EMF naar de prullenbak te verwijzen is dat we al een IMF hebben. Griekenland had meteen naar het IMF moeten stappen toen het zijn schulden niet gefinancierd kreeg, en zou dat nu alsnog moeten doen. Het IMF, met al zijn expertise, kan de noodzakelijke strenge voorwaarden voor ondersteuning opleggen die de Griekse begroting (of die van andere landen) structureel gezond maken.

Roel Beetsma

Hoogleraar macro-economie aan de Universiteit van Amsterdam.

Onderzoeksjournalistiek moet behouden blijven

Het kan niemand ontgaan zijn: Hilversum gaat op de schop. Wakker Nederland (mag ons dagelijks per kijkbuis gaan wekken), Netwerk (straks door twee omroepen gevierendeeld) en Brandpunt (KRO) komt terug. Eén kerntaak van de publieke omroep lijkt door de zijdeur te verdwijnen: de onderzoeksjournalistiek. Wat is er erg aan het kortwieken van Reporter of de stilte op het uitzenduur van Argos? Van het in de afgelopen jaren verkleinen dan wel opheffen van onderzoeksredacties bij kranten of de verschuiving naar infotainment bij tijdschriften? Dit: als onderzoeksjournalisten verdwijnen, raken burgers een bondgenoot kwijt. Van oudsher doen serieuze media twee dingen: ze verslaan belangrijke gebeurtenissen en bevragen degenen die macht en invloed uitoefenen. Juist die controlerende taak vergt volharding en beschikking over onderzoekstechnieken. Neem de legeraankoop van de vorige en deze eeuw: de JSF. Prima deal, volgens het ministerie van Defensie. Maar al in 2005 becijferde de ambtelijke top dat er geen geld is voor 85 toestellen: 52 stuks is het maximum. Het geldgebrek mag en komt niet naar buiten, tot Reporter in september 2009 de defensiestukken publiceert: „Het getal 85 wordt gehanteerd voor externe communicatie en als planningsaantal voor de onderhandelingen”. Tot zover de transparantie. Onlangs becijferde Ad van Liempt dat van de 1 miljard euro die de staat terugverdiende na de Zembla-reportage over de bouwfraude 500 seizoenen Zembla gemaakt kunnen worden. Het is maar één indicatie wat onderzoeksjournalistiek – letterlijk – waard is. Nu de informatievoorziening aan de burger steeds meer via woordvoerders en pr-functionarissen verloopt, heeft de onderzoeksjournalist een schone taak en een onafhankelijke publieke omroep een rol bij uitstek.

Margo Smit

Directeur Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ) en tot juni 2009 programmamaker bij KRO-Reporter.

Dit zijn delen uit langere expertdiscussies, te lezen via nrc.nl/opinieblog.