'Er is geen kritiek op de coach Advocaat'

Bij AZ stopt Dick Advocaat in mei als clubtrainer en gaat hij verder als bondscoach. „Veel mensen dachten dat ik een muur om mij heen had.”

Een van de meest indrukwekkende ervaringen die Dick Advocaat in zijn rijke leven heeft meegemaakt, was zijn ontmoeting vorig jaar met Vladimir Poetin. Ver van het voetbalveld ontmoette de Haagse succestrainer de Russische premier in zijn residentie in Moskou nadat hij met Zenit Sint Petersburg kampioen was geworden (in 2007), de UEFA Cup had gewonnen en de Europese Supercup (2008). Ook was de Kleine Generaal in het Kremlin te gast bij president Medvedev. Zowel Poetin als Medvedev is geboren in Sint Petersburg.

„Poetin is een groot sportliefhebber”, vertelt hij in het AZ-stadion in Alkmaar. „Ik vond het heel bijzonder dat ik als voetbaltrainer in een kamer zat met één van de machtigste mensen ter wereld. Ondenkbaar eigenlijk. Hier waren vele wereldleiders op bezoek geweest. Ik voelde me toch heel ontspannen. Hij wist alles van me. Een enorme persoonlijkheid. Poetin zorgde ervoor dat ik niet afgelopen zomer al opstapte bij Zenit St. Petersburg. Na drieënhalf jaar Rusland was ik het bestaan van clubcoach moe. Maar hij zei: ‘Het kan niet zo zijn dat er twee vedettes in één jaar vertrekken bij St. Petersburg’. Poetin doelde op Andrej Arsjavin [nu speler Arsenal] en mij. Ik zei echter: ‘Ik ga zeker weg’.”

Advocaat besloot niettemin nog een jaar aan te blijven, maar weigerde een tweejarig contract te tekenen. Nu, enkele maanden na zijn aanstelling als interim bij AZ, een functie die hij combineert met het bondscoachschap van België, denkt Advocaat dat die weigering zeker van invloed is geweest op zijn ontslag in augustus 2009. Het is de enige keer in zijn trainersloopbaan dat de voormalige bondscoach van Oranje zijn congé kreeg. „Toen ik bleef weigeren bij te tekenen, werd alles anders. Igor Kornejev [oud-speler Feyenoord en SC Heerenveen], die bij mij stage liep om zijn trainersdiploma te halen, kreeg de functie van technisch directeur. Hij haalde Alessandro Rosina van Torino. Ik heb wel tien keer gezegd dat ik deze speler niet wilde. Ik liep continu te klagen. Na een thuisnederlaag zei ik in augustus: het bestuur moet doen wat het beste is voor het elftal. Ik had niet verwacht dat ze mij zo snel daarna zouden ontslaan.”

Een jaar eerder was Advocaat de held van Sint Petersburg. Met Zenit had hij de voetbalhegemonie uit Moskou doorbroken. Advocaat werd ereburger van de stad. Dat was in 160 jaar geen buitenlander gelukt. En hij kreeg tijdens zijn verblijf bij Zenit ook de titel van manager van het jaar. „Ik moest impopulaire maatregelen nemen. Zeker in het begin. Ik verving bij Zenit trainer Vlastimil Petrzela, die heel goed lag bij spelers en supporters. Maar het bestuur zag wel dat hij de capaciteiten miste om het elftal naar een hoger plan te tillen. Een aantal spelers maakte de dienst uit. Er was weinig discipline. Vier, vijf spelers heb ik weggestuurd. Ik moest saneren en resultaten behalen. Meestal gaat dat niet samen, het is wel gelukt.”

Advocaat had in 2006 net een bijzondere ervaring van negen maanden achter de rug als bondscoach van Zuid-Korea. Met dat land werd hij in de groepsfase van het WK van 2006 in Duitsland uitgeschakeld. „De adoratie van de fans was enorm in Korea. Ik kon in Seoul niet normaal over straat lopen. Ik voelde me net een popartiest. Pim Verbeek [destijds assistent van Advocaat, nu bondscoach van Australië] en ik gingen wel eens een kopje koffie drinken in een Starbucks café. Dat was als we aankwamen helemaal leeg, maar na vijf minuten bomvol. Mensen wilden handtekeningen, maakten foto’s en waren lawaaiig.”

Het boek van de loopbaan van Dick Advocaat is nog lang niet gesloten. De Belgische bondscoach wordt immers ook genoemd als opvolger van Guus Hiddink voor dezelfde functie in Rusland. De voorzitter van de Russische voetbalbond, Sergei Fursenko, is voormalig voorzitter van Zenit (tussen 2005 en 2008). En bovendien een partijgenoot van Poetin. In België zal een eventuele Russische flirt met veel kritiek worden ontvangen – al kan voetbalbond KBVB een forse afkoopsom bedingen.

Advocaat kwam al onder vuur te liggen bij de zuiderburen toen hij de tijdelijke klus bij AZ aanvaardde. Na een paar maanden rust in Voorburg wilde hij, gedreven als hij is, weer dagelijks op het veld staan. Als hij zijn woord niet aan Zenit had gegeven, was hij waarschijnlijk eerder in zee gegaan met AZ, dat hem benaderde nadat Co Adriaanse had bedankt en uiteindelijk koos voor Ronald Koeman. „Er bestaat in België geen kritiek op de coach Advocaat, maar op de lastige man Advocaat die altijd zijn zin moet doordrijven”, legt hij uit. „Niet iedereen vindt het daar belangrijk dat ik rondom het Belgische elftal een professionele organisatie probeer neer te zetten. Alles moet in een overlegsituatie gebeuren. Lastig werken? Ja, natuurlijk! Hoe meer mensen er zich mee bemoeien, hoe langer het duurt. Dat ben ik niet gewend.”

Een spontane steunbetuiging aan KBVB-voorzitter François De Keersmaecker dreigde eerder een voortijdig einde te maken aan het dienstverband van de Nederlandse trainer, die ook wel Advocaat van De (Rode) Duivels wordt genoemd. Maar inmiddels is het rustig rondom de hevig bekritiseerde preses. „Hij kreeg alles over zich heen. Ik stond voor de tv-camera met nog een groep journalisten. De Keersmaecker was achter me. Ik gooide het eruit voordat ik er erg in had: ‘Als de voorzitter weg moet, vertrek ik ook’.”

Hij vindt het te vroeg om hoog op te geven over de talenten in de Belgische selectie. Moussa Dembélé, Thomas Vermaelen, Jan Vertonghen en Maarten Martens bijvoorbeeld, zijn toch in Nederland gewaardeerde spelers. „België heeft geen Arjen Robben, Robin van Persie of Wesley Sneijder. Het centrum van de verdediging ziet er goed uit, het middenveld ook, maar voorin is het nog zoeken. Het Belgische elftal is een groep in ontwikkeling die probeert er op het Europees kampioenschap in 2012 bij te zijn. Maar het wereldkampioenschap in 2014 vind ik realistischer. Je praat immers over een selectie van gemiddeld 22 jaar. Het is interessant om te zien hoe we de EK-voorronden doorkomen.”

Voorlopig concentreert Advocaat zich volledig op AZ. Zijn opdracht is de veelgeplaagde Alkmaarse club naar Europees voetbal te loodsen. De laagste directe plek voor de Europa League, plaats nummer vier in de eindrangschikking, is uit het zicht verdwenen. „Die acht punten op Feyenoord maken we niet meer goed”, erkent Advocaat. „Een vijfde plaats kan ook nog voldoende zijn voor de Europa League.”

AZ speelt in de optiek van Advocaat weer „fris” voetbal. Dat was eerder dit seizoen wel anders. Hij kent de beweegredenen van de directie om Ronald Koeman weg te sturen, maar houdt die voor zich. „Of je nu Van Gaal heet of Advocaat, elke trainer weet dat je wat kunt verwachten als je al vroeg in het seizoen negentien punten achterstaat op de koploper. Dat Ronald hier geen signalen voor heeft ontvangen, is een ander verhaal.”

Tal van spelers, onder wie Dembélé, Mounir El Hamdaoui en Martens, bleven lang ver onder hun niveau spelen. De suggestie dat zij wellicht teleurgesteld waren over het uitblijven van een transfer na het behalen van de landstitel neemt Advocaat graag over. „Alleen, hoe lang duurt dat? Het kan allemaal nog beter, maar het elftal van AZ heeft ingezien dat er gepresteerd moest worden. In de wedstrijd willen de spelers weer voor elkaar werken. Het trainingskamp in de winterstop kwam mij goed uit. Daar konden de spelers wennen aan een agressieve, fanatieke trainer als Advocaat.”

AZ heeft Advocaat verschillende keren gevraagd aan te blijven. Maar het clubvoetbal is echt passé voor de oud-speler van onder meer ADO en FC Utrecht. „Met een club ben je zeven dagen in de week bezig. Het houdt niet op als je ’s avonds thuis bent. Ik heb bij AZ wel bevestigd gekregen wat ik ervan verwachtte. Geweldige mensen en een mooie entourage.”

Voorlopig ligt het lot van de club nog steeds in handen van de DSB-curatoren. „Ik heb er begrip voor dat zij voor een moeilijke taak staan. Maar dit is een groot bedrijf dat verder moet. Anders wordt het nog erger. Technisch directeur Marcel Brands wacht een moeilijke beslissing. Hij kan misschien van een mooie club naar een nog mooiere club, PSV. Seizoenkaarthouders, spelers, ze willen weten waar ze aan toe zijn.”

Hij heeft nog veel gedacht aan zijn grote leermeester Rinus Michels na diens dood. „Tijdens een etentje in 2005, voordat hij zich liet opereren, heb ik hem voor het laatst gezien. Ik werd niet toegelaten bij zijn ziekbed in België. En ik kon niet naar de begrafenis omdat ik met Borussia Mönchengladbach tegen Hannover moest spelen. Ik heb dus nooit afscheid van Michels kunnen nemen. Hij heeft me geleerd wat er op het hoogste niveau op je af kan komen als trainer.”

Over een andere man die veel voor hem heeft betekend, raakte Advocaat onlangs in een tv-interview met Wilfried de Jong nogal geëmotioneerd: zijn vader. „Mijn vader is vroeg overleden. Terwijl ik dat zat te vertellen, voelde ik me weer het jochie van achttien, negentien die voor de wedstrijd van ADO altijd even omhoog keek en vroeg: ‘Pap, help me, zorg dat ik goed speel’. Ik moest ook altijd in het begin op het veld even huilen. Harry Vos wist het als enige. Hij woonde bij mij in de straat. Ik kon mijn emoties op tv niet meer onder controle krijgen. Moet mij weer overkomen, dacht ik. Ik heb er mooie reacties op gekregen. Veel mensen dachten altijd dat ik iemand was die een muur om zich heen had gebouwd.”