En wat als Halsema zou stoppen om voor haar gezin te zorgen?

Wouter Bos en Camiel Eurlings verlaten de politiek, omdat zij meer tijd willen besteden aan hun privéleven. Is dit het startsein van de vierde feministische golf?

Filosoof en literatuurwetenschapper. Literatuurcriticus voor NRC Handelsblad

Toen ik onlangs Wouter Bos in De Wereld Draait Door in een pastelkleurige kasjmier sweater en spijkerbroek zich ontspannen zag buigen over het vraagstuk of Vader Abraham de juiste keuze had gemaakt om Sieneke naar het songfestival te sturen, wist ik het eigenlijk al: die stapt binnenkort uit de politiek. Camiel had ik eerder al olijk en onbekommerd in de polonaise voorbij zien trekken – ook een verkeersfile, maar dan anders.

Beiden geven als legitimering van hun vertrek aan tijd te willen vrijmaken voor het gezinsleven. Bos heeft drie jonge kinderen en Eurlings wil een gezin beginnen. Her en der heb ik gehoord dat dit het startsignaal zou zijn van de vierde feministische golf: mannen in voorbeeldfuncties – beiden op de top van hun carrière – kiezen zelfbewust voor zorg en gezin in plaats van voor werk. Hoera!

Ik vind het verfrissend, vernieuwend en prettig om twee mannelijke rolmodellen zelfbewust deze keuze te horen maken. Bos nam overigens al eerder in zijn loopbaan een dergelijke beslissing, toen hij besloot om niet in het kabinet te zitten, maar in de Kamer, zodat ook zijn vrouw de kans zou hebben om haar loopbaan goed te kunnen uitoefenen – zo blijkt uit het boek van oud-partijvoorzitter Ruud Koole. Later deed hij het toch.

Maar toch knaagt er iets. Stel je voor dat Agnes Kant, na het dramatische verlies bij de gemeenteraadsverkiezingen had gezegd: ‘Ik kies voor mijn gezin.’ Of dat Femke Halsema had aangekondigd voor haar tweeling te gaan zorgen. Dan hadden we ze niet toegelachen, maar onze wenkbrauwen opgetrokken om de merkwaardige timing van Kant (‘kan ze het niet aan?’) of betreurd dat Halsema’s vertrek een einde betekent van de kans op eindelijk een vrouwelijke premier in Nederland. Voor vrouwen betekent emancipatie demonstreren dat werk en gezin goed te combineren zijn; mannen oogsten daarentegen gegarandeerd een applausje als zij kiezen voor zorg en gezin.

Ik vind de keuze van Wouter en Camiel dapper, maar betreur het vertrek van juist deze twee mannen uit de politiek. Zij behoorden tot het opgewekte en zachtmoedige, namelijk ‘draaiende’ soort tussen de haantjes in Den Haag. Het soort dat durft fouten toe te geven. Emancipatierolmodellen wat mij betreft.

Wie houden we over? Wilders. Balkenende. Daar moeten we het mee gaan doen. Ik betreur ook het lot van Wouter en Camiel – namelijk dat hun individualistische reden gemakkelijk kan worden gewantrouwd – en dat ook ik mijzelf daarop betrap. Hun keuze is ongetwijfeld oprecht, maar kan gemakkelijk als opportunistisch worden geïnterpreteerd. Terwijl Kant opstapt vanwege het ‘gemeenschappelijke partijbelang’, stappen Bos en Eurlings op ‘ondanks het partijbelang’ en om individuele redenen – het gezin, en dat is een reden die mannen gegarandeerd lof oplevert. Zonder kleerscheuren of de kwalificatie ‘boos’ of ‘ongeschikt als leider’ komen zij zo uit de strijd.

Bovendien, als gezin en een loopbaan in de politiek elkaar uitsluiten, hadden dan niet juist mannen als Wouter en Camiel binnen hun politieke loopbaan meer emancipatoire maatregelen voor jongens, mannen en vaders kunnen verwezenlijken in plaats nu te demonstreren dat werk en gezin elkaar inderdaad uitsluiten? Zo bezien bezegelt – paradoxaal genoeg – de reden die zij opgeven dat de emancipatie van mannen nog lang niet voltooid is.

Over een paar maanden zal overigens blijken of we daadwerkelijk met emancipatie te maken hebben gehad of dat het schijnemancipatie is – dan weten we wat Wouter en Camiel gaan doen met de nieuwe aanbiedingen die op hun pad komen.

Goed nieuws is trouwens wel dat nu de premier jeunes uit Den Haag vertrekken, er weinig serieuze concurrentie meer overblijft voor Halsema. Terwijl Wouter en Camiel gaan zorgen, wordt zij misschien wel de eerste vrouwelijke premier van Nederland.

Dat zou voor mij het ware startsein zijn van de vierde feministische golf.