Door te focussen op repressie blijft succes van preventie onderbelicht

‘Hoe kan het CCV, een kenniscentrum van de overheid, werkgevers en verzekeraars, een rapport zelf zo verdraaid weergeven?’ Dat vraagt redacteur Folkert Jensma zich af in zijn commentaar over het Trendsignalement 2010, waarmee het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) de afgelopen week veelvuldig in het nieuws was (NRC Handelsblad, 9 maart). Jensma verbaast zich over de media-aandacht voor het standpunt van het CCV dat repressieve veiligheidsmaatregelen contraproductief dreigen te worden. In het Trendsignalement 2010 wordt immers gewaarschuwd voor de negatieve neveneffecten die criminaliteitspreventie met zich mee kan brengen.

Toch is er bij de twee boodschappen – over repressie en preventie – geen sprake van een verdraaiing. De constatering dat de maatschappelijke en politieke roep om hard optreden tegen onveiligheid niet altijd leidt tot een effectieve aanpak, is namelijk niet strijdig met een oproep om criminaliteitspreventie evenwichtig in te zetten.

Door te focussen op repressie raken preventieve maatregelen, zelfs als zij in de praktijk successen hebben geboekt, nogal eens onderbenut. Dat is jammer, omdat een groot deel van de nieuwe harde aanpakken hun effectiviteit nog niet heeft bewezen. Denk aan de straatcoaches, avondklokken en gebiedsverboden waarom nu vaak wordt geroepen na incidenten.

Aan de andere kant vergroot een blindvaren op preventie het risico dat we als gevolg van allerlei ingrepen achter de voordeur in een controlestaat belanden. Met het oog op het voorkomen van onveiligheid worden bovendien steeds vaker maatregelen ingezet die verregaande gevolgen kunnen hebben voor de basisbeginselen van onze democratische rechtsstaat. Denk aan verplichte gezinsondersteuning voor risicojongeren, weekendarrangementen waarmee verdachten van uitgaansgeweld achter de tralies worden gezet, en de burgemeestersbevoegdheid om verdachten van huiselijk geweld uit huis te plaatsen.

Het CCV vraagt met het Trendsignalement 2010 dan ook bewust aandacht voor de voors en tegens van repressief optreden tegen onveiligheid én van het voorkomen van criminaliteit. Gepleit wordt voor een breed palet van effectieve aanpakken. Want een veilige, leefbare samenleving vereist een genuanceerde balans tussen repressie en preventie.

Ida Haisma

Directeur Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid, Utrecht