Nina gaat vloekend en stampvoetend door roeien en ruiten

Eric Smit: Nina. De onweerstaanbare opkomst van een powerlady.Prometheus, 352 blz. € 19,95.

Het gebeurt niet vaak in Nederland dat een uitgever een boek stilletjes eerder in de boekhandel verspreidt dan gepland was, om zo een mogelijk publicatieverbod voor te zijn. Vandaag diende een kort geding van Nina Storms, beter bekend als Nina Brink, ooit topvrouw van voormalig internetbedrijf World Online, tegen journalist Eric Smit en zijn uitgever Prometheus. De zakenvrouw eiste rectificaties van delen van de ongeautoriseerde biografie Nina. De onweerstaanbare opkomst van een powerlady. Eerst wilde ze in kort geding een publicatieverbod eisen. Maar de schrijver en uitgever hebben daar niet op gewacht. Sinds vorig weekeinde ligt de biografie, waartegen Storms ook een bodemprocedure is begonnen, in de boekhandel

Wat Nina zo leuk maakt, zijn de zorgvuldige omschrijvingen van het explosieve karakter van de hoofdpersoon. Dat zijn soms haast poëtische intermezzo’s in deze zakelijke, feitelijk goed onderbouwde biografie. In de eerste plaats is dit boek een verslag van de zakelijke carrière van Nina Vleeschdrager, die op haar 21ste trouwt met de Scheveningse zakenman Ben Aka, die handelt in elektronische componenten. Haar studie psychologie loopt op niks uit, en ze wordt medemanager in de zaak van haar man. Over haar managementstijl lezen we: ‘Krijgt ze haar zin niet, dan wordt ze boos. Ze heeft sowieso de neiging snel boos te worden. Vooral op Ben, maar ook op werknemers, klanten of leveranciers. [...] Haar temperament is vaak al vanaf een afstand hoorbaar. Zo heeft ze de gewoonte met deuren te smijten. De eerste deur van de dag is die van haar auto. Knal. Nina is gearriveerd.’ Natuurlijk kan Nina ook gezellig zijn, en helpt ze chimpansees en andere goede doelen, lezen we, want dit boek is, mede vanwege de juridische druk waarschijnlijk, evenwichtig opgebouwd.

Eric Smit schetst een patroon in de ontwikkeling van Nina Aka’s zakelijk leven, dat zich op steeds grotere schaal lijkt te herhalen, tot aan het rampzalige World Online-beursfiasco toe. Nina Aka/Brink/Storms gaat steeds door roeien en ruiten om groei van haar bedrijf na te jagen, en er zelf ook aan te verdienen. Steeds worden met weinig kennis van zaken matige of failliete bedrijven opgekocht, en dat allegaartje wordt met een mooi verhaal naar de beurs gebracht, zodat managers en financiers er voordeel bij hebben. Met automatiseringmiljonair Willem ‘Barretje Hilton’ Smit zet ze bijvoorbeeld in de jaren tachtig een nieuw computerbedrijf op, Newtron, dat groeit door snelle overnames. Ze gaan naar de beurs, er wordt met aandelen en winstcijfers gerommeld, aangekochte bedrijven blijken failliet te zijn – adembenemend om het allemaal te lezen. Het wordt een debacle vol ruzies en rechtszaken, waarbij Willem Smit ‘bijna onophoudelijk in hoofdstedelijk Bargoens zijn afkeuring over Nina uitspreekt.’ De auteur verwijst dan naar een voetnoot, een van de betere uit de Nederlandse boekgeschiedenis: Noot 28: ‘[Willem] Smit was weinig terughoudend en gebruikte grove scheldwoorden om zijn misbaar over Nina aan zijn kenbaar te maken. Het adjectief ‘vuile’ of ‘smerige’ maakte doorgaans deel uit van die woordkeuze.’

Nina Brink inmiddels, gaat rijker en met vastberadenheid verder met haar eigen bedrijf A-Lines. Ze huurt, zonder te betalen, een verdieping in het luxe Belgische hoofdkantoor van het bedrijf van zakenman Joep van den Nieuwenhuyzen. Ze komt in contact met een Spanjaard die een Europese internetaanbieder wil opzetten, en geld zoekt. Met flair, blufpoker, chicanes en contacten brengt Brinks de bal, nog veel harder dan bij Newtron, aan het rollen. Opnieuw worden onrendabele bedrijven overgenomen, maar het nieuwe internet is eind jaren negentig zo sexy dat er groot internationaal geld afkomt op Nina Brinks World Online. Het wordt een van grootste beursintroducties hier ooit gedaan, en een die meteen flopt, mede omdat niet duidelijkheid is of Brink zelf nog wel aandelen in haar eigen bedrijf heeft. En omdat onbekende investeerders meteen grote pakketten aandelen verkopen om te cashen. Rechters hebben na jaren procederen vastgesteld dat de beleggers bij de introductie van World Online door het bedrijf en de banken misleid zijn. Dat Brink persoonlijk malversaties heeft gepleegd is nooit aangetoond; ze is niet vervolgd.

Deze ‘ongeautoriseerde’ biografie geeft een fascinerend beeld van de hebzuchtige manoeuvres van zakenlui en bankiers die in de jaren negentig in de internet bubbel werkten. En van de Nederlandse vrouw die daarin een unieke hoofdrol speelde.