Het vergeten kind toch nog vereeuwigd

Pauline Slot: En het vergeten zo lang. De Arbeiderspers. 372 blz. € 19,95 **

Nobelprijswinnaar Pablo Neruda (1904-1973) wordt algemeen beschouwd als een groot dichter. Toch heeft hij ook enkele smetten op zijn blazoen. Zo kwam hij nooit terug op zijn aanvankelijke bewondering voor Stalin. Een ander minpuntje: het kind dat hij kreeg met Maria Hagenaar, zijn eerste vrouw. Hij noemt het niet in zijn autobiografie Ik beken ik heb geleefd (1974) en aan Maria zelf maakt hij weinig woorden vuil. Pauline Slot schreef nu een roman over moeder en kind.

In het begin vond Neruda Maria ‘erg aardig’. Maar als wij Slot mogen geloven, bekoelde zijn enthousiasme al snel. De geboorte van Malva, in augustus 1934, bracht niet de gewenste toenadering. Het kind bleek een waterhoofd te hebben. Pablo maakte geen geheim meer van zijn liefdesrelatie met de veel oudere Delia en Maria belandde op een zijspoor.

Maria blijkt een doorsneevrouw uit de beschrijvingen van Slot, maar moest haar leven daarom zo vreugdeloos worden beschreven? Deze roman sleept zich van de ene ontgoocheling naar de andere. Geen kwinkslagen, geen ironische wendingen, wel veel wijdlopigheid. Het enige personage dat zich aan de zwarigheden weet te onttrekken is Malva, het kind van de rekening, dat maar acht jaar werd. Vader Pablo zou haar in een brief afdoen als ‘een monster’. Malva zelf is een oase van rust te midden van veel reuring: de scheiding van haar ouders, burgeroorlogen,de naderende wereldoorlog. Zij kan niet lopen en niet praten, maar is altijd goed gehumeurd. Misschien is het juist wel door dat woordloze dat Slot de liefde tussen Maria en Malva overtuigend weet over te brengen – mooi bevestigd door de ontroerende foto van moeder en kind achterin de roman. In Gouda is het grafje bewaard gebleven van het enige kind van Neruda: lang vergeten, maar na ruim 70 jaar toch nog vereeuwigd.

Janet Luis