'Het Stedelijk Museum spreekt met een houten tong'

De afgewezen vormgever van de huisstijl van het Stedelijk Museum, Pierre di Sciullo, reageert voor het eerst op zijn ontslag. „We hebben een jaar lang voor niets gewerkt.”

„Het was de beste opdracht uit mijn hele carrière, en nu is het de grootste ramp die me ooit is overkomen.” De Franse vormgever Pierre di Sciullo, die vorige week te horen kreeg dat hij niet langer de huisstijl van het Stedelijk Museum mag ontwerpen, is woedend op directeur Ann Goldstein. „Ik heb een jaar lang met ontzettend veel passie aan deze opdracht gewerkt”, vertelt hij per telefoon vanaf het eiland Martinique, waar hij een workshop geeft. „Het lettertype dat ik had ontworpen was al helemaal klaar om te gebruiken.”

Di Sciullo won met zijn bureau Qui Resiste in januari 2009 de pitch voor de huisstijl van het Stedelijk en liet daarmee bekende Nederlandse ontwerpers als LUST, Mevis & Van Deursen en Irma Boom achter zich. Di Sciullo’s voorstellen voor een nieuw logo, de belettering van de zalen en het ontwerp van de website werden destijds door de vakjury omschreven als ‘speels’ en ‘enigszins anarchistisch’.

Ann Goldstein, die in januari aantrad bij het Stedelijk, zegt in een schriftelijke verklaring dat ze haar besluit „weloverwogen” en met instemming van de Raad van Toezicht heeft genomen: „Na zorgvuldig beraad en met diep respect voor de ontwerper, en voor het proces dat tot de selectie heeft geleid.” Volgens Goldstein heeft zij als nieuwe directeur „een andere visie op de visuele identiteit en de branding van het Stedelijk.” Een nieuwe ontwerper is nog niet gekozen.

Goldsteins verklaring heeft Di Sciullo geërgerd, vertelt hij. „Ze zegt dat ze diep respect voor me heeft, maar ik noem dit een raar idee van respect. Ik heb uit haar mond nog geen enkel inhoudelijk argument gehoord. Volgens Goldstein hangt haar beslissing samen met de vertraging van de heropening. Maar dat lijkt me geen argument. Vertragingen komen bij dit soort projecten altijd voor. Het zijn lege woorden, waar ik niets aan heb. In Frankrijk noemen we dat ‘langue de bois’, oftewel: spreken met een houten tong.”

Di Sciullo zegt dat hij veel reacties van collega’s heeft gekregen. „Dit besluit is niet alleen schadelijk voor ons designbureau, maar voor de hele beroepsgroep van grafisch ontwerpers. Zo gemakkelijk word je dus aan de kant gezet.” Maar ook voor het Stedelijk zelf is dit besluit ‘een ramp’, vindt hij. „Niet alleen mijn team, maar ook veel medewerkers van het Stedelijk hebben een jaar voor niks gewerkt. We waren al een heel eind op weg met twee boeken en met de website. Wat een verspilling van gemeenschapsgeld.”

Over een financiële afwikkeling is de Fransman nog met het Stedelijk in gesprek. „Daarover kan ik niets zeggen, behalve dat het bod dat het museum deed voor mij onacceptabel was. Mijn advocaat praat nu met die van hun. Het kan best zijn dat ik straks naar de rechter moet stappen.”

Goldsteins voorganger Gijs van Tuyl, die de ontwerpwedstrijd vier jaar geleden opstartte, vindt het ‘erg jammer’ dat Goldstein het project heeft afgeblazen. „Wij hadden heel goed over die huisstijl nagedacht. Onze filosofie was dat het een ontwerp in de geest van oud-directeur Willem Sandberg moest zijn, speels en experimenteel.” Van Tuyl: „Ik begrijp best dat een nieuwe directeur daar een andere visie op heeft. Maar als er bij Volkswagen een andere chef komt te zitten betekent dat ook niet dat ze de Golf uit het assortiment gooien. Bovendien is het de vraag of het verstandig is om in deze roerige tijden het roer weer om te gooien. Zo’n nieuwe huisstijl kost veel geld.”

Alexander Ribbink, voorzitter van de Raad van Toezicht van het Stedelijk, zegt achter het besluit van Goldstein te staan. „De vorige directeur begon dit traject in 2006, met een heropening in 2009 in het vooruitzicht. Het was geen optie om dit traject niét te starten, anders ga je het proces te laat in.” Van een nieuwe directeur wordt visie verwacht, aldus Ribbink. „En Ann Goldstein moet wel het recht hebben haar visie neer te zetten. Het is een samenloop van omstandigheden – vertraagde heropening, directeurswisseling – die op deze manier uitpakt.”

De renovatie en uitbreiding van het Stedelijk Museum zouden aanvankelijk in 2008 gereed zijn. Nu staat de heropening gepland voor eind 2011. Wel hoopt het Stedelijk zijn gerenoveerde oude museumgebouw voor het eind van dit jaar open te stellen voor het publiek.