Controverse over 'controversieel'

Het laatste woord was aan SGP-fractievoorzitter Bas van der Vlies. Welke onderwerpen controversieel worden verklaard en hoe dat gebeurt, is „altijd al onderwerp van heftige discussie” geweest, zei de nestor van de Tweede Kamer (lid sinds 1981) „Het gaat om de weging van elkaars gevoelens.”

De Tweede Kamer stemde gisteren over de ‘controversiële’ onderwerpen die deze kabinetsperiode niet meer worden behandeld. Dat is gebruikelijk bij een demissionair kabinet. Lopende zaken worden afgehandeld, gevoelige voorstellen doorgeschoven naar een volgende periode. Tot zover is iedereen het met elkaar eens.

Veel lastiger is de vraag: hoe bepaal je wat controversieel is en wat niet? Een formele procedure is er niet. Ongeschreven staatsrecht zegt dat een ‘substantiële minderheid’ in het parlement nodig is om een onderwerp controversieel te verklaren. Die definitie maakt de verwarring alleen maar groter. Wat is nu zo’n substantiële minderheid?

In de Kamer is daarover grote ergernis ontstaan. De Kamerleden overlegden vorige week in de diverse Kamercommissies over de vraag wat controversieel moest worden verklaard. Dat bleek in elke commissie anders te gaan. Soms kwamen fracties niet tegemoet aan de substantiële minderheid, als ze het onderwerp te belangrijk vonden. Of ze vonden de substantiële minderheid niet substantieel genoeg, waar de substantiële minderheid zelf het niet mee eens was. Soms trommelden fracties alle leden en plaatsvervangers op om meer gewicht in de schaal te kunnen leggen bij een stemming. Om het ingewikkelder te maken: de komende tijd kan de Tweede Kamer nog extra onderwerpen aan de lijst toevoegen.

Gisteren bogen de Kamerleden zich over lange lijsten met controversiële zaken van zeer uiteenlopende aard. Daar werden ze niet vrolijk van. „Het is moeilijk hier enige lijn in te ontdekken”, zei Johan Remkes (VVD). Rita Verdonk was „geschrokken” door de hoeveelheid onderwerpen, ruim driehonderd.

In de toekomst moet het anders, vonden PVV, SP en SGP. Maar hoe precies, dat weet niemand. Alles vastleggen tot in de details, dat is ook weer niet de bedoeling. „De substantiële minderheid is moeilijk vast te leggen in een cijfer”, aldus Ronald van Raak (SP). Ineke van Gent (GroenLinks): „We kunnen er lang en breed over praten, maar het blijft gewoon politiek.”