Waarom bankovervallers eigenlijk ook dichters zijn

Bank Notes is een verzameling van de briefjes die bankrovers kassiers onder de neus schuiven.

De rover wil juist zo min mogelijk aandacht trekken.

Het is geen vorm van multitasking waar je onmiddellijk aan zou denken, maar onder de bankrovers van deze wereld blijken behoorlijk wat minimalistische dichters schuil te gaan. In Bank Notes, een Amerikaanse verzameling van de briefjes die bankrovers in de VS kassiers onder de neus schuiven, is hun poëzie gebundeld. Het is verbazingwekkend hoeveel ‘poesia povera’, instant poetry en variaties op de haiku deze auteurs laten vloeien – en dat onder stressvolle omstandigheden.

Een paar voorbeelden: Don’t run/I have a gun. No one has 2 die. I have amtrak – een interessante stijlfiguur waarmee de dichter wellicht refereert aan haar ontsnappingsdromen, aangezien zij niet alleen verwijst naar de miltvuurbacterie anthrax, die gebruikt wordt in de biologische oorlogsvoering, maar ook naar de Amerikaanse spoorwegmaatschappij Amtrak.

Prachtig zijn ook: I am in a hurry./ Give me your money. en Be quick and quite.

ROBBERY schrijven sommigen alleen. Of, met een kenmerkende afwezigheid van interpunctie: Robbery put the money bag 1500.

Het populairst is evenwel de frasering Give me the money – woorden met een directe betekenis, uitdrukking gevend aan een universeel verlangen. Let vooral op het intelligente gebruik van het lidwoord. Waar de dichter eigenlijk geld wil, welk geld dan ook, onbepaald, geeft het lidwoord de urgentie van de overval weer, waarbij alle opgebouwde spanning zich samenbalt in dat ene moment, en alles draait om déze specifieke biljetten, opgeborgen in díé specifieke la, en bijna binnen bereik.

Tegenover het minimalisme van de meeste dichters staat het uitgebreide, beeldschone vers dat een 55-jarige man in Waco, Texas componeerde, speciaal voor de overval waarbij hij 1.265 dollar buitmaakte. Het gaat als volgt:

Do as this note tells you to do

Don’t make me hurt no one.

Cause if you do you will be the first one I hurt

Just give me the money.

Don’t give me no dye pack in it

or no tracer in the money.

Don’t be a fool and start any problems.

Don’t pull no alarms till I am out of here.

Thank you have a nice day Merry Xmas

100’s, 50s, 20s, 10s & 5’s only.

No 1s or change.

Hurry up don’t be stalling me.

I am not dumb. It only takes seconds.

De inleiding van Bank Notes geeft veel inzicht in deze poëzie. De ‘stick up’, de overval waarbij de rover schreeuwend de bank binnenholt en iedereen de stuipen op het lijf jaagt, heeft plaatsgemaakt voor de kamermuziekvariant, de zogeheten ‘note job’, waarbij de rover juist zo min mogelijk aandacht probeert te trekken.

Het is aardig dat samensteller en inleider Ken Habarta ook veel informatie opnam over de dichters, zelfs fotootjes plaatste, doorgaans met bewakingscamera’s gemaakt. Het dubbeltalent van dichterschap en geldhonger blijkt min of meer evenredig verdeeld: er zijn jongens van twaalf en oude dames, blanken, zwarten en latino’s, types die er met baseballcap en zonnebril schurkachtig uitzien en oppassend ogende burgers.

Hun verzen maken de rovers doorgaans zeker niet voor niets. De kassiers blijken voor poëzie te betalen, met bedragen die variëren tussen een paar honderd en een paar duizend dollar.

Op www.banknotes365.com kun je de dichtregels lezen van verschillende overvallers. Erbij staat een foto, hoeveel de overvaller heeft buit gemaakt en of hij (of zij) later is opgepakt.