Ongetemde kettingreactie

Rotterdam heeft een daadkrachtig bestuur nodig. Maar de chaos rondom de verkiezingen voedt het wantrouwen.

Weer een nieuw hoofdstuk in de verkiezingsklucht, weer een nieuwe ronde in het moddergevecht tussen de politieke aartsrivalen PvdA en Leefbaar Rotterdam. Met de dag wordt de tweedeling groter in de stad die, gelet op de grote sociaal-maatschappelijke problemen, snakt naar een daadkrachtig en dus een eensgezind bestuur.

Rotterdam is vanmorgen in alle vroegte begonnen met het hertellen van de stemmen die vorige week woensdag zijn uitgebracht bij de soms chaotisch verlopen gemeenteraadsverkiezingen. Morgen wordt de uitslag verwacht. Maar de kans is klein dat die de kou uit de lucht zal halen. De vele geconstateerde – en vermeende – misstanden bij de stembusgang hebben de toch al verzuurde verhoudingen onder hoogspanning gezet. Het onderlinge wantrouwen is alleen maar toegenomen.

Leefbaar waant zich tot dusver de grote verliezer van de strijd om de macht. Rotterdams grootste oppositiepartij verloor in de eerste telling met slechts 651 stemmen van de PvdA. Beide zouden recht hebben op veertien zetels. Maar ook de stad en de inwoners dreigen te verliezen. Rotterdam (589.000 inwoners) staat al jaren te boek als aanvoerder van de foute lijstjes. Die reputatie maakt de havenstad opnieuw waar, terwijl de problemen zich opstapelen.

Tot ergernis van onder meer de belangrijkste economische partijen in de stad, waaronder werkgeversorganisatie VNO-NCW en de havenbelangenvereniging Deltalinqs. Zij riepen de kemphanen dinsdag op „over hun eigen schaduw heen te stappen”, met het oog op de bestrijding van de economische crisis en de forse bezuinigingen die op stapel staan. „Van echte leiders mag verwacht worden dat ze het goede voorbeeld geven.” Juist nu is Rotterdam gebaat bij „een brede, stevige en stabiele coalitie”. Inhoudelijk zitten Leefbaar en de PvdA bovendien grotendeels op dezelfde lijn.

Leefbaar-lijsttrekker Marco Pastors sprak gisteren de verwachting uit dat de door hem afgedwongen hertelling weleens „de doorbraak” zou kunnen zijn in de patstelling van zijn partij en de PvdA. Nog geen drie uur later werd die hoop alweer de grond ingeboord, toen het volgende ‘schandaal’ zich aandiende: Pastors’ collega Ronald Buijt zou volmachtstemmen hebben geronseld via eigen kandidaatsraadsleden.

PvdA-fractieleider Peter van Heemst wist niet hoe snel hij de „dubbele moraal” van Leefbaar moest veroordelen. Lijsttrekker Dominic Schrijer zag vooral zijn eigen gelijk bevestigd: Leefbaar is geen betrouwbare coalitiepartner. „Eerst zelf bewust stennis schoppen in allerlei stemlokalen, om het daarna met de camera vast te leggen, en dan nu dit!”

Behalve de stad heeft ook burgemeester Ahmed Aboutaleb een pijnlijke nederlaag moeten incasseren. Vorige week vrijdag nog meende hij dat een hertelling niet nodig was, vier dagen later beweerde hij het tegenovergestelde. Voortschrijdend inzicht en de toenemende „maatschappelijke onrust” hadden hem van mening doen veranderen, stelde Aboutaleb.

Maar aan die ommezwaai ging een oproep vooraf van zijn voorgangers, Bram Peper (PvdA) en Ivo Opstelten (VVD). Een hertelling was noodzakelijk om elke schijn van stembusfraude tegen te gaan, luidde hun boodschap. Bronnen in en rondom het stadhuis bevestigen dat Aboutaleb in woede ontstak na de ongebruikelijke ‘interventie’. Temeer omdat Opstelten vier jaar geleden, bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen, niet optrad na meldingen over onregelmatigheden.

Toch beklijft vooral de indruk dat Aboutaleb verzuimd heeft om lering te trekken uit de strandrellen (één dode), afgelopen zomer in Hoek van Holland. Ook toen werd de maatschappelijke verontwaardiging in hoge mate gevoed door beelden die luttele uren na de veldslag op internet werden gezet. Vorige week woensdag gebeurde hetzelfde. Leefbaar-aanhangers gingen ditmaal massaal op pad om hoogstpersoonlijk poolshoogte te nemen in ‘verdachte’ kiesdistricten. De door hen geconstateerde onregelmatigheden leidden tot een kettingreactie, die Aboutaleb tijdig had kunnen voorkomen door meteen te pleiten voor een hertelling.

Naast de uitslag wacht Rotterdam morgen mogelijk een tweede onaangename verrassing: de uitkomsten van aanvullend onderzoek naar de kostenoverschrijdingen (van 48,2 naar 108,4 miljoen) bij de bouw van de Museumparkgarage. Ook deze ‘Blunderput’ is een splijtzwam in de Rotterdamse politiek.