Een verticale boswandeling

De bouwtijd liep uit en de kosten liepen op, maar landgoed Schovenhors op de Veluwe heeft een nieuwe bostoren. Bij helder weer kun je de windmolens aan de IJsselmeerdijk zien.

De nieuwe bostoren op landgoed Schovenhorst op de Veluwe is een belevenis – zowel in de hoogte als in de breedte. Op een heldere dag kun je op veertig meter hoogte de windmolens aan de IJsselmeerdijk in het noorden zien en de Onze Lieve Vrouwenkerk in Amersfoort.

De toren zelf is een ranke stalen constructie waar een helgroene trap zich in en omheen slingert – een menselijke toevoeging die tegelijkertijd zelf een boom in het bos is, een primus inter pares.

De uitkijktoren is een ontwerp van Bjarne Mastenbroek van SeARCH Architecten, door website Architectuur.nl tot architect van het jaar 2009 uitgeroepen en de beoogd voorzitter van de Bond van Nederlandse Architecten (BNA). Hij heeft al eerder ontworpen voor de Veluwe: het Paviljoen De Posbank is ook van zijn hand.

De groene trap, die nu eens een wufte krul trekt en dan eens een haakse bocht maakt, voert omhoog langs een aantal attracties: langs een uitkragende houten galerij met nestkasten, langs een staketsel waar een klimnet op dertig meter hoogte in hangt en tot slot naar een minibos op een groot stalen platform van spiegelend roestvrij staal, dat het bos erom heen weerspiegelt. Dit ‘bos-in-een-bos’ is een staaltje high-tech natuur: het is van sensoren voorzien die via internet de watertoevoer aansturen. Een soort vertikale boswandeling dus.

Het landgoed is in 1848 opgericht door Schrober, die gedreven werd door een mengeling van botanische en commerciële interesse. Hij wilde weten of deze ‘woeste’ zandgrond voor de bosbouw te gebruiken was en daarmee rendabel kon worden gemaakt.

Van over de hele wereld liet hij zaden van pijnbomen komen om te kijken welke er konden groeien. De opvallendste buitenlandse exemplaren zijn inmiddels de Amerikaanse sequoia’s, die in eigen land wel honderd meter hoog kunnen worden, maar op de Veluwe door watergebrek op veertig meter blijven steken. Vanaf de bostoren sta je er als het ware mee oog in oog.

De Stichting Schovenhorst, die het landgoed sinds 1967 beheert, ziet zich genoodzaakt nieuwe inkomsten te genereren nu de overheid geen particuliere landgoeden meer subsidieert. Het moet een publiekslandgoed met educatieve waarde zijn.

Daar hoort deze toren bij, die natuurbeleving in pret verpakt, en ook het nieuwe theepaviljoen dat vreemd genoeg niet naast de toren is gebouwd. Het plan stuitte echter op bezwaren van omwonenden en in de tussentijd schoot de staalprijs omhoog.

De bouwtijd liep uit tot ruim drie jaar en de kosten stegen tot 2,7 miljoen euro, zelfs na het schrappen van de lift en een tunnel tussen de toren en de parkeerplaats aan de overkant van de drukke weg die het landgoed doorsnijdt.

Volgens een nieuw tijdschrift over de Veluwe, CURS geheten, heeft de stichting vijftigduizend bezoekers per jaar nodig. Het zal nog moeten blijken of de gecombineerde aantrekkingskracht van de architectuur en het uitzicht daartoe sterk genoeg is.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel Een verticale boswandeling (11 maart, pagina 9) is de naam van het aangehaalde tijdschrift weggevallen. Dat is Nieuwe Veluwe.