Affront voor Biden

Decorum is niet de sterkste kant van de politieke cultuur in Israël. Maar de wijze waarop vicepresident Biden van Amerika deze week werd ontvangen, was ronduit bot.

Terwijl Biden in Israël arriveerde voor een diplomatieke toernee, bedoeld om de gestaakte onderhandelingen tussen de Palestijnen en Israël wat aan te slingeren, besloot minister Yishai van Binnenlandse Zaken dat er in Oost-Jeruzalem 1.600 nieuwe woningen voor kolonisten worden gebouwd.

Voor deze welkomsgeste lijkt alleen het woord provocatie gepast. Biden vertegenwoordigt de trouwste bondgenoot van Israël, zoals hij vandaag in een toespraak in Tel Aviv nog eens expliciet liet weten. Op het moment dat de Israëlische regering zou kunnen laten zien dat ze zich op een kritiek moment voegt naar de seniorpartner, neemt een minister de gelegenheid te baat om duidelijk te maken dat Jeruzalem lak heeft aan Washington. Biden kon het besluit van Yishai niet anders opvatten dan als een opgestoken middelvinger. En dat deed hij ook door de vergunning te „veroordelen”.

Dat sloeg in . Normaal gebruiken Amerikanen woorden als ‘betreuren’. Om het affront te smoren, nam de regering van premier Netanyahu afstand van de minister. Yishai had een „fout” gemaakt door het bouwbesluit bij het bezoek van de vicepresident aan te kondigen. Een kwestie van timing dus.

Biden toonde zich vanmorgen in Tel Aviv tevreden. De Amerikaanse regering volgt de lijn: het doel (vrede) is niets, de beweging (het proces) is alles. Ze weet dat premier Netanyahu niet in staat is grote stappen te zetten. In zijn zespartijencoalitie zet de partij Yisrael Beitenu de toon, ook tegen Joodse organisaties in de VS die kritiek op Israël hebben en worden beschimpt wegens vermeende ‘joodse zelfhaat’. Hij kan die slechts bij elkaar houden door juist géén leiding te geven. De vraag is hoelang Netanyahu het zich kan permitteren om de Amerikanen te ringeloren.

Van de Palestijnen heeft hij niet veel te duchten, verdeeld als ze zijn tussen Fatah en Hamas. Maar Netanyahu zal toch iets moeten bieden om de Palestijnse president Abbas de kans te geven te onderhandelen. Een welgemeende breuk in het nederzettingenbeleid is het minste.

Bovendien moet Israël zich ook rekenschap geven van het feit dat het zich niet alleen kan verlaten op Amerika, omdat de verhoudingen in de wereld verschuiven. Weliswaar heeft Europa nooit een grote rol in het Midden-Oosten gespeeld, de beslissing van het Europese Parlement om zich achter het kritische Goldstone-rapport over de oorlog in de Gazastrook te scharen, is niet zonder betekenis en illustreert het toenemende isolement van Israël.

Getuige de provocatie van Biden onderkent de regering van Netanyahu dat niet, althans laat ze zich er nog niet door leiden. Maar dat kan ze niet al te lang meer volhouden. De keuzevrijheid voor Israël wordt allengs beperkter, schreef een ex-woordvoerder van de oud-premiers Rabin en Peres deze week in de New York Times. Het gaat niet meer tussen goed of slecht maar tussen „slecht of slechter”.