Oude beelden in zwart-wit vogelvrij

Gezegend is het land waar het woord ‘oorlog’ niet direct associaties oproept met slagvelden en bombardementen. De relatief spaarzame betrokkenheid van Nederland bij gewapende conflicten in de recente geschiedenis verklaart wellicht het maatschappelijke ongemak bij debatten over bijvoorbeeld onze aanwezigheid in Srebrenica of Uruzgan.

In de documentaireserie De oorlog (NPS) ging het veel over de organisatie van de Duitse bezetting, economie, collaboratie, verzet en Jodenvervolging. De vijfdaagse militaire strijd in mei 1940 en de koloniale oorlog in Indonesië vormden bijna voetnoten.

In de meeste andere landen die deelnamen aan de Tweede Wereldoorlog denkt men wel vaak in eerste instantie aan legeractiviteit. Dat is ook een belangrijk onderdeel van de zesdelige Franse serie Apocalypse: World War II, die al eerder werd uitgezonden door National Geographic Channel en waarvan gisteren het eerste deel te zien was bij Canvas. Het perspectief is een beetje Frans, maar vooral internationaal.

Wie denkt de grote lijnen van die oorlog nu wel zo’n beetje te kennen en ook de meeste beelden wel eens te hebben gezien, komt telkens bedrogen uit. Tien jaar geleden zorgde de serie Colour of War voor een ongekende schat aan origineel kleurenfilmmateriaal. Voor Apocalypse werd weer nieuw materiaal uit de archieven opgedoken, maar voor de grootste verrassing zorgt de informatie over de oorlog in Polen, de Franse inval in Saarland (september 1939) en de tijdelijke herovering van de Noorse stad Narvik (april 1940) door een Frans-Engels expeditieleger, dat eigenlijk op weg was naar Finland.

Het grootste deel van het materiaal – paarden met gasmaskers, dikke Franse soldaten met sigaret in de mondhoek, dansend in tutu, of de marsen van Britse nazi’s onder de leus Stop War – is digitaal ingekleurd. Dat is intelligent en gedoseerd gedaan. De jas van Hitler is bruin, de uniformen van de manschappen die hij inspecteert blijven monochroom grijs. En bij een echt schokkend filmpje over vroege pogroms in Lodz, waarbij een vrouw aan de haren over straat wordt gesleept en andere vrouwen naakt wegvluchten, bleef de toverdoos met pastelkleurtjes terecht dicht.

Ik ben er langzamerhand wel aan gewend, aan die postmoderne opvatting dat je oud beeldmateriaal naar believen mag manipuleren. Paardengetrappel, voetstappen en plonzen worden in de geluidsmontage nagebootst, en de jonge kijker zou nu eenmaal geen zwart-wit meer accepteren.

En toch bederft het in dit geval een beetje mijn humeur. Authentieke kleuren zijn een verrassende traktatie, maar deze opgepoetste oorlog voelt onecht.