Japan geeft geheim pact toe

Japan heeft eindelijk het bestaan toegegeven van geheime nucleaire overeenkomsten met de VS tijdens de Koude Oorlog. Een leugen is opgeruimd.

ROTTERDAM, 10 maart. - Decennia lang hielden de conservatieve regeringen in Japan de leugen glashard vol: Japan had tijdens de Koude Oorlog geen geheim pact met de Verenigde Staten over atoomwapens op Japans grondgebied. De elite van de Liberale Democratische Partij, die het land bijna vijftig jaar vrijwel onafgebroken regeerde, bleef het bestaan van nucleaire akkoorden ontkennen, zelfs toen in de jaren negentig uit vrijgegeven Amerikaanse documenten en uitlatingen van diplomaten uit beide landen het tegendeel bleek. Tot aan premier Taro Aso, die in september aftrad, hield Japan de ontkenningen vol.

Gisteren rekende een onafhankelijke commissie, ingesteld door de nieuwe sociaal-liberale regering van Yukio Hatoyama, klaarheid over een verzwegen episode. De commissie ‘onthulde’ dat Japan en de VS wel degelijk geheime akkoorden hadden – drie acht zij bewezen – die Amerikaanse oorlogsschepen met atoomwapens „stilzwijgende” toestemming gaven, dus zonder consultatie vooraf, om Japanse havens aan te doen. Dit in strijd met de non-nucleaire principes van het land.

Na de Tweede Wereldoorlog besloot Japan, dat als enige land de verschrikkingen van een atoomaanval meemaakte – in Hiroshima en Nagasaki – nooit atoomwapens te produceren, bezitten of toe te laten. Deze drie principes, in 1967 geformuleerd door de vroegere premier Eisaku Sato, gaven uiting aan de Japanse weerzin tegen de atoombom. Volgens de regering-Hatoyama worden de drie principes onverkort gehandhaafd, hoewel minister van Buitenlandse Zaken, Katsuya Okada, gisteren niet wilde ingaan op de vraag hoe Japan in de toekomst zal reageren op een dreigende nucleaire aanval.

De kwestie van het verzwegen pact raakt de paradox van het Japanse veiligheidsbeleid. Hoewel het land atoomwapens afwijst, is het voor zijn veiligheid afhankelijk van de Amerikaanse atoomparaplu die bescherming moet bieden tegen een dreiging uit de regio, bijvoorbeeld Noord-Korea.

De commissie van onafhankelijke deskundigen, die meer dan vierduizend documenten en dossier onderzocht, is niet mild in haar oordeel. Van meet af aan verkochten voorgaande regeringen „oneerlijke verklaringen” en „leugens” aan het publiek die niet in een democratie thuishoren.

Minister Okada zei gisteren in een toelichting: „Het is betreurenswaardig dat zulke feiten voor zo’n lange tijd niet vrijgegeven zijn aan het publiek, zelfs na het einde van de Koude Oorlog.” Hij sloot niet uit dat de Amerikanen in het verleden onder het mom van de geheime overeenkomsten atoomwapens naar het land hebben getransporteerd.

Premier Hatoyama van de Democratische Partij van Japan versloeg in de parlementsverkiezingen in augustus de conservatieve LDP, onder andere met de belofte van een andere politieke cultuur waarin geslotenheid zou plaats maken voor meer transparantie. Okada zei dat de regering door de erkenning van de geheime akkoorden uit het verleden hoopt het vertrouwen van het publiek in de Japanse politiek te herstellen. Volgens commentatoren kan het rapport inderdaad de opmaat zijn naar grotere openheid in politiek en bureaucratie.

Het rapport zal volgens de bewindsman geen invloed hebben op het veiligheidsverdrag tussen Japan en de VS, die bijna 50.000 militairen in Japan hebben gestationeerd. Pikant is dat de officiële bevestiging van de geheime akoorden op het moment komt dat de Japanse regering worstelt met de verplaatsing van een Amerikaanse basis op het eiland Okinawa, een kwestie die de relatie tussen de twee landen onder druk zet.