EMF kan discipline bevorderen

Er zijn grote politieke hindernissen op de route naar de totstandkoming van een Europees Monetair Fonds. Maar als de relevante verdragen kunnen worden gewijzigd of omzeild, zou zo’n instelling op doeltreffende wijze het centrale probleem van de eurozone kunnen aanpakken: het ontbreken van beleidscoördinatie op begrotingsgebied.

Toen de euro werd ingevoerd, wezen commentatoren erop dat de criteria van het Verdrag van Maastricht voor het begrotingsbeleid te zwak waren om voor daadwerkelijke coördinatie te zorgen, waardoor het spilzieke landen vrijstond het systeem in gevaar te brengen. Eurosceptici voorspelden hel en verdoemenis of een onaanvaardbare soevereiniteitsoverdracht aan een centrale begrotingsinstantie.

Tien jaar later lijkt deze angst voor een deel gerechtvaardigd. Het gemeenschappelijk monetair beleid oefent de minst disciplinerende werking uit op spilzieke regeringen, die deze discipline juist het hardst nodig hebben, terwijl de taal en andere barrières werknemers ervan weerhouden te migreren en de lonen omlaag te brengen in landen waar die buitensporig zijn gestegen.

Een goed georganiseerd EMF zal niet kunnen bewerkstelligen dat Duitsers naar Griekenland verhuizen, maar zou wel kunnen helpen bij het oplossen van begrotingsproblemen. Net als het IMF zou het EMF een gezonde discipline opleggen aan eurolanden die in moeilijkheden zijn gekomen. Van cruciaal belang zouden de kredietvoorwaarden zijn: er gaat alleen geld naar landen die draconische bezuinigingen doorvoeren op hun overheidsuitgaven, de AOW, de zorg en de lonen.

Politici in de ontvangende landen weten dat zulke harde ingrepen nodig zijn, maar zijn bang voor de wraak van de kiezers. Zij worden in de verleiding gebracht hun collega-politici in andere landen om een zachtere aanpak te smeken. Maar een EMF dat wordt geleid door strenge centralebankiers, zou het zich kunnen veroorloven gehaat te zijn. Landen, die tot de potentiële cliëntèle behoren, zouden alles doen om te voorkomen dat ze een beroep op het EMF moeten doen, wat goed is voor iedereen.

Hoewel het onwaarschijnlijk is dat Groot-Brittannië één van de oprichters van het EMF zal zijn, moet het fonds een voorbeeld nemen aan een Brits model: de Bank of England onder Montagu Norman. In 1931 dwong hij de formatie af van een regering met begrotingsdiscipline, voordat de gouden standaard werd losgelaten.

Norman werd door het slijk gehaald, maar dankzij hem wisten de Britten het ergste van de Grote Depressie te vermijden, om daarna een snelle economische groei door te maken. Degene die het meest in dit stramien denkt als hedendaagse versie van Norman is waarschijnlijk Otmar Issing, de vroegere hoofdeconoom van de ECB, die nu bondskanselier Merkel adviseert niet akkoord te gaan met een slappe reddingsoperatie voor Griekenland.

Vertaling Menno Grootveld

Voor meer commentaaruit Londen:www.breakingviews.com