Een zachte A en een harde B

Hoe snel kan het gaan? Bestuursvoorzitter Jeroen Drost memoreerde er voorafgaand aan de persconferentie van zijn NIBC bank aan dat het gisteren exact een jaar geleden was dat de beurzen hun laagste punt in de crisis bereikten. Toen, op 9 maart 2008, tikte de AEX een ondergrens aan van iets onder de 200 punten. De nasleep van de val van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers, in september 2008, had zijn vernietigende werk gedaan. En zie, een jaar later is de AEX met 69,5 procent gestegen en stond gisteren weer rond de 335 punten.

Ook voor NIBC ziet de wereld er heel anders uit. De winst is weer terug, de markt voor fusies en overnames begint weer op gang te komen en het (spaar)geld stroomt binnen.

Toch is er achter de voordeur van de Haagse bank een hoop veranderd. De funding, het aantrekken van vermogen om mee te bankieren, bestond voor de crisis voor 80 procent uit wholesale funding, met name gesecuritiseerde (hypotheek)obligatieleningen. Dat is nu bewust teruggebracht tot 31 procent. Daarbij kwamen een internetspaarbank (NIBC Direct, 20 procent van de funding) en leningen met staatsgarantie (36 procent).

NIBC maakte grootschalig gebruik van de mogelijkheid om met een staatsgarantie leningen met een looptijd van vijf jaar in de markt te zetten. Die keuze is verklaarbaar: de markt voor dergelijke leningen lag op zijn gat en overheidshulp was nodig. Daarbij krijgt NIBC zelf een kredietwaardering van BBB van Standard & Poor’s. Door een fors deel van de leningen via de Staat te laten lopen, importeert NIBC deels de triple-A-rating van de Nederlandse Staat. Zo trekt NIBC afnemers over de streep en voorziet zichzelf van langjarige zekerheid. Maar de B’s zijn permanent, de A’s maar tijdelijk.

De staatsgaranties zijn niet goedkoop. Over de eerste leningen moest NIBC 200 basispunten opslag betalen, los van de fee die de overheid rekende. Die opslag is inmiddels gedaald tot 135 basispunten. Nog steeds duur, vandaar dat NIBC weer naar alternatieven kijkt. Zo zette de bank gisteren voor het eerst sinds november 2005 weer een pakket gebundelde Nederlandse hypotheken in de markt. Inderdaad, wholesale funding.

Het verdienmodel waar NIBC na het debacle met de Amerikaanse hypotheekbeleggingen voor heeft gekozen, laat over 2009 mooie cijfers zien. Die zijn echter voornamelijk te danken aan handelsinkomsten. Niet zo gek gezien de koersstijging op de beurs.

Maar wat als de beurs hapert? De grote vraag is of NIBC voldoende van richting is veranderd om dan zonder staatssteun een eigen koers te kiezen.

Egbert Kalse