De gouden handboeien verhuizen gewoon mee

Als commissarissen een nieuwe bestuurder hebben gevonden die ze graag willen hebben, blijken ze ook bereid daarvoor de portemonnee te trekken.

Help, de baas neemt de benen.

Het is de nachtmerrie van elke commissaris die moet waken over de continuïteit van een bedrijf. De goedbetaalde topman of financieel directeur stapt op en de ‘gouden handboeien’ die dat moeten voorkomen, blijken waardeloos. De nieuwe werkgever betaalt gewoon de bonussen en andere beloningen die de topmanager juist aan zijn vorige werkgever hadden moeten binden.

Unilever, de Brits-Nederlandse voedings- en verzorgingsmiddelenmultinational, legde eind vorig jaar 3,6 miljoen euro op tafel om Jean-Marc Huët als nieuwe financieel directeur aan te trekken. Dat bedrag komt bovenop een fijn salaris, een smakelijke bonus, een puike pensioenregeling en spannend werk. De zittende man, de Amerikaan Jim Lawrence, wilde na ruim twee jaar terug naar de Verenigde Staten.

„Vroeger hadden bestuurders een concurrentiebeding in hun arbeidscontract”, zegt een grote vermogensbeheerder. „Dat bestaat kennelijk niet meer. Alles wordt nu in geld geregeld.”

Jean-Marc Huët was tot eind 2007 de financiële man van voedingsbedrijf Numico. Hij verdiende dankzij zijn aandelen- en optieregelingen zo’n 30 miljoen euro toen de Franse concurrent Danone een onverslaanbaar overnamebod deed op Numico. Vervolgens stapte hij over naar de Amerikaanse farmaciereus Bristol-Myers Squibb.

Om Huët terug naar Nederland te krijgen, betaalde Unilever hem, omgerekend, 749.000 euro contant plus een aandelenpakket ter waarde van 2,86 miljoen euro. Op zijn beurt kocht Huët 46.000 aandelen van Unilever. Dat moet hem ongeveer 1 miljoen euro hebben gekost.

De parallel met het aantrekken van Lawrence bij Unilever, in de loop van 2007, is treffend. Ook hij kreeg een betaling ineens (1 miljoen dollar) als compensatie voor misgelopen opbrengsten bij zijn vorige werkgever plus een aandelenpakket ter waarde van 2,5 miljoen dollar. Hij kocht ruim een half miljoen Unilever-aandelen.

Ook de huidige topman van Unilever, Paul Polman, kreeg twee jaar geleden eenmalige beloningen ter waarde van zo’n 2,8 miljoen euro om hem te compenseren voor gemiste inkomsten bij zijn vorige werkgever, Nestlé.

De versobering en matiging van bonussen die verscheidene grote Nederlandse ondernemingen (DSM, TNT, ING, SNS Reaal) de afgelopen weken aankondigden, blijkt primair een lokale trend. Elders trekken commissarissen de portemonnee om die man (of vrouw) te krijgen die zij willen hebben.

Het verbreken van de gouden handboeien illustreert de spanning in het beloningsbeleid in het internationale bedrijfsleven. De hoge beloningen moeten toptalent aantrekken, het geld moet het hogere kader motiveren én de goede mensen vasthouden. Op de eerste twee doeleinden groeit kritiek na het echec van de financiële wereld, het derde doel blijkt hier en daar een blanco cheque. Topmanagers zijn (internationaal) mobiel en weten wat onderhandelen is.

Toen ING vorig jaar in Patrick Flynn een nieuwe financieel directeur vond, kreeg hij 100.000 aandelen als tekengeld. Zo werd hij gecompenseerd voor gemiste beloningen bij zijn vorige werkgever, de bank en verzekeraar HSBC.

Toen het bankenconsortium (Fortis, Royal Bank of Scotland, Santander) eind 2007 ABN Amro had gekocht en in drieën ging opbreken, stond de nieuwe eigenaar van de Nederlandse activiteiten, Fortis, onder grote druk, onder meer van De Nederlandsche Bank, om de bank op de rails te houden. Voor aankomend bestuurder Jan Peter Schmittmann werd een min of meer gegarandeerde bonus van ruim 1,27 miljoen euro omgezet in een ‘welkomstbeloning’ van 1,75 miljoen euro, zo bleek bijvoorbeeld in de rechtszaak die hij voerde in een salarisconflict met de bank.

Nu lopen de bedragen, crisis of niet, gewoon verder op. De ‘gouden handboeien’ die topmanagers moeten stimuleren om hun werkgever trouw te blijven, worden nu overvleugeld door evenzo hoge speciale welkomstbonussen, de ‘golden hello’s’

Kampioen boeien verbreken, zeg maar de Houdini van het bedrijfsleven, is Marc Bolland, de nieuwe Nederlandse topman van de Britse winkelketen Marks & Spencer. Zijn vorige werkgever, supermarktketen Morrissons, stond met lege handen toen hij ondanks zijn lopende regelingen toch vertrok. De commentator van het Londense Breakingviews becijferde Bollands totaal haalbare vergoeding bij Marks & Spencer op 16,5 miljoen euro.

Niet alleen specialisten in internationale detailhandel, zoals Bolland, zien dat de vraag naar hun talent het aanbod overstijgt. Medio vorig jaar vertrok financieel directeur Marcel Smits bij KPN. Hoewel hij, voorzover bekend, vrijwillig zijn contract ontbond, kreeg hij een gouden handdruk (575.000 euro) plus een deel van zijn aandelenbonus (890.961 euro). Hij trad in dienst bij Sara Lee, de Amerikaanse eigenaar van onder meer Douwe Egberts. Smits kreeg daar eerder dit jaar een aandelenpakket ter waarde van 1,35 miljoen dollar. Hij kan een kwart van de aandelen tegemoet zien als hij specifieke prestaties behaalt, de rest krijgt hij automatisch als hij 31 augustus 2012 nog in dienst is.

Voor Huët, de nieuwe financieel directeur van Unilever, was het de derde lucratieve overstap. Hij werkte eerst bij zakenbank Goldman Sachs. Hij incasseerde vervolgens de overnamepremie als financieel directeur bij Numico. Daarna stapte Huët over naar Bristol-Myers Squibb. Zijn salaris werd ten opzichte van een groep van vergelijkbare functies hoger ingeschaald dan dat van zijn collega’s, inclusief de directievoorzitter. Dat was nodig om Huët vanuit Nederland hierheen te krijgen, beargumenteerden de commissarissen. Huët kreeg een aandelenpakket, een aandelenbonus en 100.000 dollar contant. Zijn nieuwe werkgever betaalde hem 44.469 dollar aan verhuiskosten.

Na Huëts vertrek vond Bristol-Myers Squibb diens opvolger binnenshuis. De nieuwe financieel directeur gaat 500.000 dollar verdienen, bijna de helft van de 900.000 dollar van Huët.