Peter Stuyvesant Collectie biedt een droomveiling

De bieders schreeuwden, de bedragen overtroffen ieders verwachting. De Peter Stuyvesant Collectie werd gisteravond geveild.

De voormalige Peter Stuyvesant Collectie is gisteravond bij Sotheby’s in Amsterdam voor een recordbedrag geveild. De 163 werken uit de kunstcollectie van de sigarettenfabrikant brachten samen ruim 13,5 miljoen euro op, de hoogste opbrengst ooit voor een veiling van moderne kunst in Nederland. Er was gerekend op een opbrengst tussen de 4 en 5 miljoen euro.

Topstuk van de avond was het schilderij Dinosaurierei van de Duitse kunstenaar Martin Kippenberger, dat voor ruim 1 miljoen euro werd verkocht, inclusief opgeld. De getaxeerde waarde lag tussen de twee en drie ton. Ook werken van Karel Appel, Jan Schoonhoven, Simon Hantai en François Morellet gingen van de hand voor bedragen ver boven de richtprijzen.

Een paar uur lang was Amsterdam gisteravond het wereldtoneel van de kunsthandel. De veilingzaal van Sotheby’s aan de Boelelaan in Buitenveldert barstte uit zijn voegen. Vijfhonderd bezoekers, onder wie vele museumdirecteuren, bekende handelaren en grote verzamelaars, dromden bijeen. Om de vele buitenlandse bieders te kunnen bedienen, had het veilinghuis liefst dertig medewerkers met een telefoon paraat. Veilingmeester Mark Grol had moeite om in de bomvolle zaal overzicht te houden. Bij de verkoop van het tweede lot verzocht hij de aanwezigen daarom niet alleen met hand opsteken te bieden, maar ook luid te roepen. Omdat er zoveel bieders waren duurde de veiling bijna vijf uur.

Excellente naoorlogse kunst, met een geweldige herkomst en nooit eerder te koop aangeboden – de Peter Stuyvesant Collectie voldeed aan alle eisen voor een gedroomde veiling. De in 1960 door tabaksdirecteur Alexander Orlow opgezette bedrijfscollectie geniet een geweldige reputatie. Eminente adviseurs als de museumdirecteuren Willem Sandberg en Wim Beeren hielpen bij de samenstelling. En ook het uitgangspunt van de collectie, moderne kunst op de werkvloer om de monotone werkomstandigheden van de arbeiders in de sigarettenfabriek in het Gelderse Zevenaar te verbeteren, sprak tot de verbeelding. Wereldwijd stond de veiling de afgelopen weken in de schijnwerpers.

Die aandacht betaalde zich uit, concludeerde Mark Grol, tevens directeur van Sotheby’s Nederland. „We zijn vanavond door het dak gegaan”, zei hij na afloop. „Het vertrouwen is terug in de markt. Bij sommige werken waren er meer dan twintig bieders. Die mensen waren dus allemaal bereid om grote bedragen voor een kunstwerk te betalen.”

Ook Cees Foet, woordvoerder van British American Tobacco, reageerde opgetogen. Na de sluiting van de fabriek in Zevenaar besloot de tabaksfabrikant om de kunstcollectie te verkopen. Maar volgens Foet gaat het verhaal van Orlow niet verloren. „Dat wordt nu in heel veel stukjes doorgegeven.”

De afgelopen jaren is geprobeerd om de kunstcollectie vanwege haar kunsthistorische waarde bijeen te houden. Die pogingen liepen stuk op de vraagprijs van de eigenaar. Onduidelijk is of Nederlandse musea er gisteravond in geslaagd zijn werken uit de Stuyvesant Collectie te verwerven. Zeker is dat niet alle aangeboden kunstwerken naar het buitenland verdwijnen. Joop van Caldenborgh, eigenaar van Caldic Chemie en de grootste particuliere kunstverzamelaar van Nederland, kocht onder meer werken van Max Bill, Victor Vasarely, Julio le Parc, Jan Schoonhoven en François Morellet.

Kijk voor een fotoserie van de Peter Stuyvesant Collectie op www.nrc.nl/cultuurblog