Merkel steunt plan voor Europees IMF

De Duitse bondskanselier Angela Merkel wil het Europees Verdrag veranderen om de oprichting van een Europese pendant van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) mogelijk te maken. Het ‘Europees Monetair Fonds’ zou moeten optreden als EU-lidstaten ernstige betalingsmoeilijkheden hebben, zoals Griekenland nu.

Tegen buitenlandse journalisten zei ze gistermiddag dat ze het idee van een Europees Monetair Fonds „goed en interessant” vindt. Hoewel steeds meer stemmen opgaan die zeggen dat Griekenland door het IMF moet worden geholpen, is het enthousiasme hiervoor in Duitse regeringskring uiterst gering. Het wordt als een blamage ervaren als het IMF in Europa moet bijspringen, hoe groot de expertise van dit fonds ook is.

„De vraag is: wat kan de Europese Unie doen om zichzelf te helpen. Dan is die gedachte [aan een eigen fonds, red.] zo gek nog niet, hoewel nog veel details zouden moeten worden uitgewerkt”, aldus Merkel. Het is voor het eerst dat de bondskanselier zich zo duidelijk uitspreekt voor een eigen Europees Monetair Fonds. Aanleiding is de Griekse schuldencrisis en het koersverlies van de euro gedurende de afgelopen maanden.

De situatie die nu is ontstaan, met de val van de euro en de druk op landen als Duitsland om de Grieken financieel te steunen, toont volgens Merkel aan dat „ons instrumentarium niet afdoende is om hiermee om te gaan”. In het Europese Verdrag van Maastricht is geregeld dat EU-lidstaten geen plicht hebben tot wederzijdse financiële steun, de zogenoemde ‘no bail out’-clausule, die met name door Duitsland zorgvuldig wordt gekoesterd.

Vervolg Merkel: pagina 15

Openbreken verdrag nodig

Een eigen monetair fonds zou Europa „zonder juridische problemen” soelaas bieden, maar dat is volgens Merkel alleen mogelijk als het Europees Verdrag wordt opengebroken. Ze is bereid zich daarvoor sterk te maken. „Je kunt niet zo’n fonds oprichten zonder Europese verdragen te veranderen. [...] De Unie zal altijd in situaties blijven komen waarin het Verdrag niet het eind van het verhaal is”.

Op de achtergrond speelt in Duitsland de vrees mee dat het constitutioneel hof in Karlsruhe, de hoeder van de Duitse grondwet, bij schending van de ‘no bail out’-clausule in actie zal komen. Het Verdrag van Maastricht en het inmiddels geërodeerde stabiliteitspact gelden als de belangrijkste steunpilaren van de euro.

Als Duitsland zich gedwongen zou zien Europese landen met begrotingsproblemen financieel te steunen – en daarmee de ‘no bail out’-clausule’ zou schenden – kan dit voor het constitutioneel hof aanleiding zijn een juridische procedure te beginnen. Dit omdat met schending van het Verdrag van Maastricht het juridische fundament van de euro zou wegvallen. Gevolg hiervan kan het einde van de Europese muntunie zijn.

Merkel heeft Griekenland politieke en morele steun toegezegd, maar, zo herhaalde ze gisteren, geen financiële. Ze onderstreepte dat de ‘no bail out’-clausule’ onverminderd van kracht blijft, „en dat onze hulpacties hierdoor uiteraard begrensd blijven”. Op de vraag wat er zou gebeuren als Griekenland er niet in slaagt zijn begrotingsproblemen onder controle te krijgen, antwoordde de bondskanselier dat ze geen commentaar geeft op hypothetische situaties. Ze heeft „alle vertrouwen” in het bezuinigingspakket van de regering van de Griekse premier Giorgos Papandreou en wees erop dat voor de staatslening die Griekenland vorige week heeft uitgeschreven zeer veel belangstelling was. „Dat heeft de markten weer vertrouwen gegeven.”

Merkel herhaalde dat ze actie wil tegen speculanten die geld verdienen aan de problemen van Griekenland. Vrijdag zei ze dat een eind moet komen „aan het handwerk van de speculanten”. Eenvoudig is dat niet, „maar het primaat ligt bij de politiek”.

De laatste tijd is ten koste van de euro en van Griekenland op grote schaal gespeculeerd met zogeheten kredietderivaten. De bondskanselier eist inzicht – „transparantie” – in dit proces „en mogelijk een begrenzing ervan”. Speculatie tegen de euro vanuit Amerika kan ze niet tegengaan, maar als Europees leider wil ze haar bijdrage leveren. „We kunnen ze niet uitbannen, maar feit is dat kredietderivaten worden misbruikt.”