Maarten, voor al uw praatjes

Het lezingencircuit is voor bekende en minder bekende sprekers lucratief als bijbaan.

De tijd dat een hoogleraar voor een appel en een ei een praatje hield, is voorbij.

Casus: het managementteam van een bedrijf waar het moeizaam gaat heeft een oppepper nodig. Hoog tijd voor een spreker die de groep weer kan motiveren.

Wie huur je in? Gerrit Zalm kan in een middagje uitleggen wat een goede leider kenmerkt. Kosten: 8.500 euro. Of misschien toch Arjan Erkel, de eerder ontvoerde medewerker van Artsen Zonder Grenzen. Hij spreekt over hoe om te gaan met tegenslagen. Prijs: 1.950 euro.

Het spreken voor groepen is een groeiende inkomstenbron voor veel bekende, maar ook minder bekende Nederlanders geworden. Dat zegt René Warmerdam, commercieel directeur van Speakers Academy, een bemiddelingsbureau voor congressprekers.

Het aanbod van sprekers is sterk toegenomen, de prijzen zijn gestegen. „Vroeger kwamen veel hoogleraren bij bedrijven spreken voor een appel en een ei”, zegt Warmerdam. „Nu zien bedrijven in dat het normaal is om te betalen voor een lezing van een professional.”

Maar wat maakt een goede gastspreker? Over welke eigenschappen moet hij of zij beschikken?

Allereerst moet je een autoriteit zijn op een vakgebied, legt Warmerdam uit. Het specialisme kan op van alles betrekking hebben: sport, de financiële wereld, management of politiek. De deskundigheid van de spreker maakt dat toehoorders zijn boodschap serieus nemen.

Verder moet de spreker een zaal kunnen boeien. Ervaring met het spreken voor groepen is een vereiste. Een ‘bekende kop’ vindt Warmerdam minder belangrijk. „Ik denk dat meer dan de helft van de mensen die wij vertegenwoordigen bij het grote publiek niet bekend is.” Assemblee, het concurrerende sprekersbureau, vertegenwoordigt ook veel onbekende experts.

Lang niet iedereen met een goed verhaal is geschikt. Bij Leo van der Kant, directeur van Assemblee, melden zich jaarlijks veel sprekers die zich bij het kantoor willen aansluiten. „Wij wijzen 90 procent af”, zegt hij. Het bedrijf, dat rond de 150 exclusieve sprekers vertegenwoordigt, heeft vijf scouts die beginners beoordelen.

De scouts treffen volgens Van der Kant veel mensen die niet op de hoogte zijn van „de fundamentele wetten van de retorica”. Ze zijn bijvoorbeeld te lang van stof, spreken te veel in jargon of kunnen de zaal niet in vervoering brengen. „Bovendien voegt 80 procent van de verhalen niets toe”, zegt Van der Kant. „Veel mensen vinden zichzelf erg interessant, maar het publiek vindt er vaak niets aan.”

Tegenslagen maken een spreker volgens de directeur interessanter. Toehoorders zijn volgens hem niet alleen geïnteresseerd in positieve verhalen. Het faillissement van DSB maakt Scheringa volgens hem interessanter dan andere bankdirecteuren. „Een spreker moet ook kunnen toegeven wat er verkeerd is gegaan”, zegt Van der Kant. „Het publiek kan daarmee eigen problemen relativeren. Het motiveert ze om tegenslagen te overwinnen.”

Het geven van lezingen heeft volgens Arnold Bakker, hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie aan de Erasmus Universiteit, een positieve invloed op je loopbaan. Zelf geeft hij ook geregeld lezingen. „Het is goed voor je netwerk en houdt je scherp”, aldus Bakker. „Op de lezingen stellen mensen vragen. Soms heel naïeve, maar soms ook vragen waar je zelf nooit over hebt nagedacht.”

Voor het geld hoeven sprekers het overigens volgens Bakker niet te doen; 95 procent van de sprekers krijgt tussen de 1.500 en 5.000 euro voor een optreden. „Bovendien is het veel meer dan een uurtje spreken”, aldus Bakker. „De voorbereiding en het reizen kosten veel tijd.”

Volgens Van der Kant van Assemblee moeten sprekers ook goed nadenken over het bedrag dat ze vragen. „Zo af en toe is de prijs exorbitant hoog”, aldus Van der Kant. „Dat is schadelijk voor de beroepsgroep. Het versterkt het beeld van hebberigheid dat ‘schnabbelaars’ soms verweten wordt.”

Al komt dit beeld vooral voort uit jaloezie, nuanceert collega Warmerdam. „De mensen die dit zeggen zijn vooral de mensen die zelf niet worden gevraagd.”