Kathryn Bigelow breekt met de regels

Regisseur Kathryn Bigelow (The Hurt Locker) schrijft filmgeschiedenis.

Bigelow: „Ik zie mezelf liever als filmmaker, en niet als vrouwelijke filmmaker.”

Ze houdt van provocerende personages met een flinke dosis adrenaline. Kathryn Bigelow (1951) draait als regisseur van films als Near Dark, Point Break en Strange Days al jaren mee in de wereld van de actie-, sciencefiction- en oorlogsfilm, waarin zelden een vrouw aan het roer staat. Bigelow kan zich nu de eerste vrouwelijke regisseur noemen die een Oscar voor Beste Regie heeft gewonnen, met The Hurt Locker (die in totaal zes Academy Awards won). „The moment of a lifetime”, zei ze tijdens de uitreiking van de regie-Oscar, die ze opdroeg aan de soldaten in Irak en Afghanistan.

In het 82-jarige bestaan van de Oscars is Bigelow de vierde vrouw die genomineerd werd voor Beste Regie. De vorige waren Sofia Coppola voor Lost in Translation in 2003, Jane Campion voor The Piano in 1993 en de Italiaanse regisseur Lina Wertmüller voor Pasqualino Settebellezze/Seven Beauties in 1975. Wertmüller werd ook genomineerd voor Beste Scenario.

Tijdens de uitreiking van de Directors Guild of America Awards eind januari, waar Bigelow eveneens de belangrijkste prijs won, zei ze nuchter: „Ik zie mezelf liever als filmmaker, en niet als vrouwelijke filmmaker.”

Ook Anne Fletcher, regisseur van de hits The Proposal en 27 Dresses, verklaarde in een interview dat ze niet in termen van man/vrouw denkt en nimmer seksisme is tegengekomen.

Terwijl deze regisseurs zelf de bijzonderheid van hun succes niet willen benadrukken, zijn er ondertussen legio mensen die zich bezighouden met de harde cijfers over het aantal vrouwen in Hollywood. Zoals professor Martha Lauzen van de San Diego State University, die uitrekende dat in 2008 slechts 9 procent van de Hollywoodregisseurs vrouw was, evenveel als in 1998. Dat ligt niet aan het voortraject, zo vertelde ze aan het Britse dagblad The Guardian: de Amerikaanse filmscholen worden door genoeg vrouwelijke leerlingen bezocht. De wereld van de korte film kent verhoudingsgewijs wel veel vrouwen, dus de vraag is waarom deze niet doorstromen naar de lange speelfilm.

De meest gehoorde theorie is dat in Hollywood alles draait om risicobeperking. Omdat er weinig vrouwen op de regiestoel zitten, en producenten liever kiezen voor een regisseur die zijn sporen heeft verdiend, zou de mannenwereld zichzelf in stand houden. De cijfers spreken die gedachtegang van de producenten tegen. Vrouwelijke regisseurs zijn niet financieel risicovoller dan mannelijke. De website indiewire.com ontdekte weliswaar dat van de 241 films die de afgelopen 10 jaar meer dan 100 miljoen dollar in Amerika opbrachten, er slechts 7 waren geregisseerd door een vrouw (Shrek, Shark Tale, Twilight, What Women Want, The Proposal, Mamma Mia! en Something’s Gotta Give). Maar opvallend daarbij is dat mannen en vrouwen met gelijke budgetten ook een gelijke recette hebben.

Een vertroebelende factor is dat films met grote budgetten doorgaans films zijn die zich richten op jongens en mannen, nog steeds de grootste groep filmbezoekers. Geen vrouw is ooit gevraagd een film te regisseren met een budget groter dan 100 miljoen dollar, het type film dat de motor is van Hollywood.

De grootste studio Warner Bros en Paramount Pictures hebben vorig jaar, toen de broekriem moest worden aangehaald, geen enkele vrouwelijk regisseur ingehuurd. Bigelow werd zelfs zeven jaar geweerd van de regiestoel wegens het floppen van haar voorlaatste film K-19: The Widowmaker. Met The Hurt Locker kon ze – zij het met een bescheiden budget – weer aan de slag.

Dat Bigelows oorlogsdrama The Hurt Locker als een van de weinige Irakfilms uit de kosten komt, mag een prestatie worden genoemd. Het tij zit niet mee voor films over recente oorlogen. Bigelow kiest liever voor een weg met meer weerstand. De zwartleren bikers uit haar debuut The Loveless, de vampiers in de western Near Dark en de surfende bankovervallers uit Point Break hebben allemaal, net als Bigelow, met de regels gebroken.

Lees de recensie van The Hurt Locker op nrcnext.nl.