Een dure jongenspalindroom

Fokker gered! Hoe vaak heeft dat al niet in de krant gestaan? Sinds het faillissement in maart 1996 dook met enige regelmaat het bericht op dat de befaamde Nederlandse vliegtuigfabrikant een doorstart zou beleven. Maar steeds vervloog de hoop op de wederopstanding van het werk van luchtvaartpionier Anthony Fokker. Gebrek aan geld, gebrek aan klanten.

Van het bonte gezelschap avonturiers (een Saoedische prins, een ex-radio-dj, een aangetrouwde kleinzoon van Frits Philips) dat plannen smeedde om Fokker te redden, hield investeerder Jaap Rosen Jacobson zijn poging nog het langste vol. Met zijn Rekkof Aircraft (een omkering van Fokker) kocht hij materiaal uit de failliete boedel om vliegtuigen te kunnen bouwen.

Zijn latere aankoop van de luchtvaartmaatschappijen Denim Air en VLM bevestigde zijn rotsvaste geloof in het merk. Beide maatschappijen vlogen Fokker. Sinds drie jaar was het stil rond Rekkof. Niet vreemd, want Rosen Jacobson is wars van publiciteit.

De afgelopen anderhalf jaar werkte hij in het diepste geheim vanuit Schiphol Oost met tientallen ingenieurs aan een nieuw plan. Niet het hervatten van de productie van bestaande Fokkers maar de ontwikkeling van een heus nieuw type: de Fokker NG (next generation). Dit model is gebaseerd op de Fokker 100, verrijkt met de nieuwste foefjes op het gebied van zuinigheid en milieutechnologie.

De Fokker 100 NG is dermate innovatief, schoon en Nederlands dat demissionair minister Maria van der Hoeven in haar nadagen op Economische Zaken heeft besloten het initiatief van Rosen Jacobson een ontwikkelingskrediet te verschaffen van 20 miljoen euro. Die financiële steunbetuiging geeft het nieuwe reddingsplan een serieuzere kans van slagen dan alle vorige – waarop geen overheidszege rustte. Al is 20 miljoen nog lang niet voldoende. Rosen Jacobson liet in Het Financieele Dagblad weten uiteindelijk 600 miljoen euro nodig te hebben om het toestel over vijf jaar in productie te krijgen.

De subsidie is pikant. Het was hetzelfde departement, onder toenmalig minister Hans Wijers, dat in maart 1996 weigerde om Fokker nog langer staatssteun te verschaffen. Er was destijds acuut 3 miljard gulden nodig.

Bovenal is, in tijden van bezuinigingen, de vraag gerechtvaardigd waarom de Staat de jongensdroom van een ondernemer moet financieren. Rosen Jacobson zegt zelf een van de drie privéfinanciers in het project te zijn. Die hebben al 35 miljoen euro op tafel gelegd. Méér dan EZ. Maar veel minder dan wat Jacobson eind 2007 opstreek bij de verkoop van VLM aan Air France-KLM: 178 miljoen.

Philip de Witt Wijnen