Dief, pas op voor de douche!

Bij wijze van proef is een aantal winkels in Amsterdam onlangs voorzien van een DNA-spray-installatie.

De kleverige vloeistof moet vooral preventief werken.

Erg groot zijn de bordjes niet, maar wel opvallend. Niet vanwege de grote oranje vlakken met het herkenbare politielogo. Meer vanwege de tekst en de wat vreemde afbeelding: ‘Gebied beveiligd met DNA-spray’ staat er, met daaronder een van de ‘spray’ wegrennend mannetje.

Sinds half januari markeren deze borden de tien winkelgebieden van het Amsterdamse stadsdeel Oud-Zuid. Het winkelend publiek op de Albert Cuypmarkt of in de P.C. Hooftstraat wordt erop geattendeerd dat ze het risico lopen besproeid te worden met DNA.

In de praktijk houdt het in dat tien tot vijftien winkels in het gebied zijn voorzien van een DNA-spray-installatie: een soort ‘douche’ boven de winkeluitgang die bij een overval handmatig of automatisch geactiveerd wordt en een overvaller bij het verlaten van de winkel besproeit met een zeer fijne, onzichtbare, vernevelde vloeistof. De kleverige spray bevat synthetisch DNA dat per winkel uniek is en dat pas na meerdere was- en schrobbeurten van kleding en lichaam verdwijnt. Daarbij bevat de spray bestanddelen die oplichten onder uv-licht. De unieke codering en de uv-reflectie moeten de opsporing van winkeldieven vergemakkelijken.

Of die dieven in ieder geval het gevoel geven dat ze sneller gepakt zullen worden, de politie moet ze immers nog zien te vinden.

Oud-Zuid is hiermee het eerste stadsdeel van Amsterdam dat zich – als proef – beveiligt met het nieuwste snufje in de strijd tegen winkeldieven. „De DNA-spray moet in de eerste plaats preventief werken”, zegt stadsdeelvoorzitter Egbert de Vries. „Met de bordjes willen we uitstralen dat je het in deze buurt overal kunt tegenkomen, en dat je een overval daarom beter niet kunt proberen.” Vanwege het groeiend aantal overvallen in stadsdeel Oud-Zuid – een aantal wijken zag dat aantal vorig jaar zelfs verdubbelen – besloot De Vries samen met de gemeente, de politie Amsterdam Amstelland en de ondernemersvereniging voor midden- en kleinbedrijf een DNA-spray-pilot in het stadsdeel op te zetten.

Het is vooral wéér een extra drempel om overvallers te ontmoedigen, legt een woordvoerder van de politie Amstel Amstelland uit. „DNA-spray, goede camera’s, zo min mogelijk cash in de kassa’s, een goede sluis bij een juwelier, extra controle op momenten dat er veel overvallen gepleegd worden. Al die hobbels moeten er voor zorgen dat die figuren uiteindelijk besluiten dat ze er beter mee kunnen stoppen omdat de pakkans te groot wordt.”

De resultaten van een proef met de DNA-spray in Rotterdam onderschrijven de preventieve werking ervan. Eind 2008 plaatste die gemeente in de drie meest overvallen straten van de Maasstad DNA-douches. Het aantal overvallen nam in die straten met 65 procent af. Dit terwijl in Rotterdam over het geheel het aantal overvallen met 5 procent toenam.

Maar daardoor is het nog niet duidelijk of de DNA-spray ook echt een effectief middel is bij de opsporing van overvallers. In Rotterdam is de DNA-spray één keer geactiveerd. De dader van die overval is opgepakt. Omdat de zaak nog loopt mag de politie er weinig over zeggen, behalve dat de dader „niet perse door de DNA-spray” is opgespoord, zo laat een woordvoerder van de politie Rotterdam Rijnmond per e-mail weten.

Het zal in ieder geval tijd besparen verwacht de politie. Met een goed signalement en een uv-lamp op de auto kan in een oogopslag gezien worden of men de juiste persoon in het vizier heeft. „Je kunt op straat al schiften. Als je drie mannen ziet lopen die aan het signalement voldoen, verdoe je dankzij de spray je tijd niet met de verkeerde”, aldus de Amsterdamse politiewoordvoerder.

Niet dat de veroordeling dan rond is, synthetische DNA wordt door de rechtbank slechts als ‘aanvullend bewijs’ aanvaard. Het bewijst alleen dat iemand ín de winkel was, niet wat diegene daar heeft gedaan. Daar zijn getuigenverklaringen en videobeelden voor nodig.

Sigarenzaak Dubbelbros op de Kerstendijk in Rotterdam was in 2008 de eerste die een douche kreeg. Eigenaar Dennis, die niet met zijn achternaam in de krant wil, beaamt dat hij sindsdien niet meer is overvallen, maar om te concluderen dat dit door de spray komt, vindt hij ‘koffiedik kijken’. „Je speelt een kat- en muisspelletje met de overvallers, en met dit middel hoop je ze een stapje voor te zijn.”

Misschien dat de overvallers zijn winkel even overslaan, maar de DNA-douche geeft Dennis niet perse een veiliger gevoel. De herdershond die hij ooit na een overval heeft aangeschaft en achter de toonbank ligt wél.