Riskante grap is uit den boze bij de Oscars

Kathryn Bigelow zegevierde gisteravond in ‘de strijd der exen’. Haar Irakfilm The Hurt Locker won zes Oscars bij het 82ste Oscargala in het Kodak Theater in Los Angeles, waaronder beste film en regie.

Bigelow is de eerste vrouwelijke regisseur die een Oscar wint. Haar grote rivaal was ex-echtgenoot James Cameron, wiens Avatar eveneens negen nominaties in de wacht sleepte. Cameron moest het doen met drie technische Oscars (art direction, cinematografie en visuele effecten).

The Hurt Locker, over een roekeloze bomexpert in Irak, werd voor een klein budget van 15 miljoen dollar in Jordanië gedraaid. Enthousiaste kritieken ten spijt flopte de film, net als de dure voorganger K19 in 2002. Dat ligt minder aan Bigelows regie dan aan haar voorkeur voor impopulaire onderwerpen: na een Sovjetonderzeeër in K19 ditmaal de Irakoorlog. In Nederland werd The Hurt Locker in enkele bioscopen uitgebracht.

De zege voor The Hurt Locker was verwacht, gezien de dramatische beperkingen van het visueel imponerende Avatar. Al dreigden schandaaltjes nog roet in het eten te gooien: bomexperts zetten vraagtekens bij de authenticiteit van de film en coproducent Nicolas Chartier stuurde een email rond om tegen Avatar te stemmen, een flagrante schending van de regels. Hij mocht gisteren zijn prijs niet in ontvangst nemen.

De acteerprijzen bevatten geen echte verrassingen. Rapper Mo’Nique kreeg een Oscar voor haar bijrol van mishandelmoeder in Precious; in haar speech verklaarde ze, nogal indiscreet, verheugd te zijn dat ze niet op grond van politiek, maar van prestatie was gekozen. Veteraan Jeff Bridges, voor de vijfde maal genomineerd, kreeg een verhulde oeuvreprijs als verlopen countryzanger in Crazy Heart en bleek niet van het podium te slaan met zijn door veel ‘woo-hoo’, ‘yeah!’ en ‘groovy’ doorspekte dankwoord. Ook voorzien was de Oscar voor publieksfavoriet Sandra Bullock, die de voor de zestiende maal genomineerde Meryl Streep achter zich liet. Zij adopteert als Republikeinse moeder een zwarte zwerfjongere in de tranentrekker The Blind Side. Bullock had een dag eerder een Razzie Award in ontvangst genomen als slechtste actrice in All About Steve.

Met drie uur en 32 minuten was het Oscargala gisteravond lang en stroperig. Vooraf was beloofd de zaken rap af te wikkelen om de afkalvende kijkcijfers op te krikken: Van de 55 miljoen kijkers in 1998 waren vorig jaar nog maar 36,7 miljoen over. De jeugd heeft kennelijk genoeg aan de hoogtepunten op YouTube.

Maar riskante grappen bleken uit den boze: komiek Sacha Baron Cohen, alias Borat, trok zich terug toen hij niet verkleed als blauwe Na’vi regisseur Cameron ervan mocht betichten vader te zijn van zijn liefdesbaby. In plaats daarvan improviseerde Ben Stiller als Na’vi enkele dubbelzinnigheden.

Resultaat van die voorzichtigheid was een matte show, met duo-presentators Steve Martin en Alec Baldwin in een belegen nachtclubact. Sommige grappen waren aardig („Daar zit damn Helen Mirren. Nee, dame Helen Mirren”), anderen flauw. Beste moment: de Oostenrijker Christoph Waltz (beste mannelijke bijrol als SS’er in Inglourious Basterds). „Waltz speelt een nazi geobsedeerd door het vinden van joden. Welnu (breed gebaar) hier zijn we dan. The motherload.”

Maar bij 24 prijsuitreikingen op rij moest de pret toch komen van de tranen, uitgelatenheid of nervositeit van de winnaars. Op dat punt was de spraakloze Geoffrey Fletcher (bewerkt scenario, Precious) een hoogtepunt. En de rare buitenlanders, zoals Christoph Walz die verdwaalde in een warrig verhaal over Tarantino, nieuwe continenten en scheepsnavigatie. Of de Argentijnse regisseur van El Secreto de Sus Ojos die in zijn ademloze speech Spaans ging ratelen en „oh no, calm down” mompelde. Zulke momenten vallen niet te regisseren.