Eerst maar het leger verslaan

Arnon Grunberg reist van Istanbul naar Bagdad en doet verslag van zijn belevenissen. Aflevering 3.

Murat Belge doceert literatuurwetenschappen aan de Bilgi Universiteit in Istanbul.

Vlak voor mijn vertrek richting Ankara ontmoet ik hem in zijn riante kamer aan de universiteit. Aan de muur hangen foto’s en een schilderij van een blote vrouw.

Belge is 67, hij heeft een baard, zijn kledingstijl is verzorgd.

„Bij de verbouwing wilde de universiteit docenten in klerenkasten stoppen,” zegt Belge. „Ik heb geprotesteerd, daarom hebben ze dit klaslokaal omgebouwd tot mijn kantoor.”

Belge is ook een wat wordt genoemd kritisch columnist voor de krant Taraf. Bovendien geeft hij rondleidingen door Istanbul.

Belge neemt me mee naar een restaurant op de campus waar hij in korte tijd een bord risotto en drie glazen rode wijn naar binnen werkt. Halverwege het tweede glas zegt Belge: „Ik was altijd een onorthodoxe marxist en dat ben ik nog steeds.”

Volgens ingewijden moest ik met Belge praten om meer van Turkije te begrijpen.

„Het nationalisme is hier alles,” zegt Belge. „Welke andere ideologie je ook neemt, liberalisme, socialisme, islamisme, niets dan dressing bij de salade die nationalisme heet.”

Belge bestelt nog wat wijn.

„Het leger heeft hier als hobby,” zegt hij, „om democratisch gekozen leiders te verwijderen. Vroeger had men de illusie dat er civiele kemalisten waren, nu is duidelijk dat alle kemalisten achter het leger aan marcheren.”

Kemalisten zijn aanhanger van het kemalisme, de leer van Mustafa Kemal Atatürk grondlegger van Turkije, aanhanger van secularisme en nationalisme.

Mild is Belge voor de regerende, religieuze AK-partij.

„Als het leger is verslagen,” zegt Belge, „zal ik mijn pijlen richten op de AK-partij.”

Terwijl hij zijn bord risotto tot het laatste korrel opeet, mompelt hij: „Noodzaak is de meest efficiënte moeder van de vooruitgang.”

Volgens wikipedia wordt de krant waarvoor Belge schrijft mede bekostigd door de rijke, invloedrijke prediker Fethullah Gülen.

Gülen woont als balling in de Verenigde Staten. Zijn doel schijnt het stichten van een Islamitisch rijk te zijn, eerst in Turkije, later ook elders. Volgens een Nederlandse diplomaat heeft de AIVD meters dossier over Gülen aangelegd.

De vijanden van je vijanden zijn je vrienden. Je kunt het ook mooier zeggen: „Noodzaak is de meest efficiënte moeder van de vooruitgang.”

Momenteel werkt Belge aan boek over eten. „Er zijn drie keukens in de wereld,” zegt hij. „De Franse, de Chinese en de Ottomaanse.”

Aan zijn gezicht is te zien dat de onorthodoxe marxist Belge ze alle drie even lekker vindt.(wordt vervolgd)