Pas op! Berenklauw

Het bonusbeleid van de geldsector lijkt verdacht veel op de groeiwijze van de reuzenberenklauw. Dit exotische onkruid met te weinig vijanden ontkiemt graag op verstoorde, voedselrijke grond. Zonder ingrijpen schiet het, alle flora rondom verstikkend, in een oogwenk vier meter de lucht in. En dan is het te laat. Kappen in de volle zon kan brandwonden, zelfs blindheid veroorzaken.

Woekerende bonussen moet je ook bij de wortel snoeien. Als ú op de kleintjes let, slinken de bonussen van bankiers vanzelf. Want waar worden bonussen van betaald? Juist, van de winst. En waar komt de winst vandaan? Dat is de optelsom van heel veel kleine(re) bedragen. Uw bank is daarom heimelijk gek op kleine getallen, minieme percentages en eurocenten. De klant ontgaat de kracht ervan, maar een bank transformeert ze moeiteloos tot miljoenen en miljarden.

Neem de beleggingsindustrie. Uw note, vermogensbeheerder of beleggingsfonds kost bijvoorbeeld 2,5 procent per jaar. Dat lijkt netjes. Maar als u 30 jaar lang een ton uit handen geeft, betaalt u 10 keer 2.500 euro, ook als uw vermogensbeheerder er niets van bakt.

Ach, bestond er maar een financiële bril, want qua rekenwerk is de doorsnee mens blind als een mol. De volgende test beoordeelt uw financiële gezichtvermogen. Neem twee beleggers, Piet en Kees, beide 20 jaar. Piet stort van zijn 20 ste tot zijn 30 ste maandelijks 100 euro in een aandelenfonds. Die inleg, 120 keer 100 euro, laat hij tot zijn 65 ste doorgroeien. Dan Kees. Die gaat pas op zijn 30 ste beleggen. Tot zijn 65 ste stort hij maandelijks, dus totaal 420 keer, 100 euro in hetzelfde beleggingsfonds als Piet. Stel nu dat het fonds altijd 8 procent rendement per jaar maakt. Wie is er dan op zijn 65 ste het rijkst?

Dat is Piet! Ook al heeft hij totaal 12.000 euro gestort en Kees totaal 42.000 euro. Op zijn 65 ste bezit Piet 268.029 euro, en Kees ‘slechts’ 215.635 euro. Sterker: hoe lang Kees ook doorgaat met maandelijks inleggen, hij zal Piet nooit inhalen.

Terug naar de kleine getallen. Erop letten werkt ook heilzaam bij dure kredieten. Slechts ietsje extra aflossen kan voorkomen dat deze u overwoekeren als een berenklauw. Stel Kees staat 3.300 euro rood tegen 18 procent rente. Zuivert hij dit tekort maandelijks met 50 euro rente plus aflossing aan, dan is hij na 26 jaar schuldenvrij. Lost Kees echter maandelijks een tientje extra af, dan is hij na 10 jaar, 16 jaar eerder, schuldenvrij. Snapt u nu waarom uw bank zo gul is met bestedingsruimte? Gun ze die gemakkelijke winst niet. Dan geeft u bonussen minder ruimte.

Het zou enorm helpen als ook ons landsbestuur bonussen verdelgt. Dat is hard nodig. Want hebben zelfregulering en gedragscodes ooit een tuin van reuzenberenklauw ontdaan? Wetgevers zouden eens bij de biologen te rade moeten gaan. Die adviseren:

1. Mechanische bestrijding

Grondig en meermalen uitsteken, afmaaien of wegschoffelen voordat het gewas te groot en gevaarlijk is. Ofwel: verbiedt bonussen en handhaaf dat verbod strikt.

2. Biologische bestrijding

Introduceer een ondermijnende schimmel op het gewas of houdt de ondergrond kaal door begrazing. Anders gezegd: ontmoedig bonussen door hoge belasting, of beperk de winst op consumentenproducten wettelijk.

Meer van Erica Verdegaal via nrc.nl/weekblad