HET VOLKOMEN BREINBOEK

Rita Carter The Brain Book Dorling Kindersley Ltd €33 256 pagina’s

Eindelijk is hij er: de totale hersenencyclopedie. Het is een prachtig boek en voor een fooi te koop. Niet om van voor naar achter te lezen maar om in te bladeren, te zoeken en zo maar losse stukken te lezen. Kaders en verrassende terzijdes in overvloed. Bijvoorbeeld de twee pagina’s met belangrijke momenten in de geschiedenis van het hersenonderzoek. Daarin worden natuurlijk de ontdekking van de taalcentra door Broca en Wernicke (1861 en 1876) genoemd, maar ook het beroemde vrije-wil-experiment van Benjamin Libet van ruim honderd jaar later.

Het Brain Book is een anatomieboek, waarin in prachtige platen de hersenen uit elkaar worden geplozen en waar inzichtelijk wordt gemaakt waar welk orgaantje zit en waarom, en met meer functies en namen dan je ooit kunt onthouden: van het periaqueductal grey in het rostal midbrain tot een compleet overzicht van de 38 Brodmangebieden van de cortex, op functie gerangschikt.

Maar dit boek is veel meer dan het zoveelste breinoverzicht vol Latijnse termen. Er is een zorgvuldig overzicht van de werking van de zintuigen – ook weer vol opengewerkte platen. Met daarin onder meer een verrassend feit over die bekende plaatjes met bijvoorbeeld een kubus die je op twee manieren kunt zien maar nooit tegelijk (de concurrerende en snel wisselende beelden van de Necker-kubus). Als je lacht wisselen de beelden niet, omdat het lachen de uitwisseling van informatie tussen de hersenhelften veel groter zou maken. Een overzichtswerk dat ruimte vindt voor zo’n intrigerend gegeven, begrijpt wat een lezer wil.

Maar ook volgen uitvoerige overzichten van beweging, emoties, het sociale brein (oxytocine!), taal en communicatie (met onder meer een kader over Koko de Gorilla), geheugen (met ook aandacht voor een kunstmatige hippocampus van silicium). En alsof dat al niet genoeg is, ook nog uitgebreide secties over denken (met een kader over hoe creatief je wordt als je frontale cortex even uitgezet wordt), bewustzijn (het dromende brein!). En secties over het individuele brein (Einstein!) en over veroudering (het bionische oog!).

Om weer tot rust te komen gaat het slot van het boek over alle mogelijke ziekten en hersensyndromen (van abcessen tot schizofrenie).

Kortom, neemt en leest.