Het Stedelijk Museum krijgt een guerrilla store

Het Amsterdamse bureau Uxus ontwerpt nieuwe winkels voor musea, waaronder het Stedelijk Museum in Amsterdam en Tate Modern in Londen.

Een moderne museumwinkel is meer dan een hoekje voor ansichtkaarten, posters en wat boeken. „De winkel van het Museum of Modern Art in New York maakt maar liefst 9 miljoen dollar winst per jaar”, zegt George Gottl, creatief directeur van het Amsterdamse designbureau Uxus. „Zulke bedragen zijn zeker in deze tijd met verminderende publieke bijdragen erg belangrijk.”

Binnenkort opent de vernieuwde winkel van het Rijksmuseum op Schiphol. Vorige week ontving Uxus de opdracht voor de vier winkels in het Londense Tate Modern en ook de inrichting van de winkel van het nieuwe Stedelijk Museum zal van hun hand zijn.

Zoveel als het MoMA verdienen de meeste musea niet aan hun winkel, maar dat is volgens Gottl wel het streven. Met zijn bureau heeft hij ervaring in de internationale retail. Uxus werkte voor Coca-Cola, H&M Home en Footlocker, en ontwierp de Nijntje Shop in V&D. Bij hun ontwerpen zoekt het bureau naar eigen zeggen „artistieke oplossingen voor commerciële behoeftes.”

Gottl: „De winkel van het Rijksmuseum op Schiphol krijgt een nieuw concept: een tijdbalk van Nederlandse creativiteit van de Gouden eeuw tot de conceptuele kunst van nu.” Veel meer mag hij er nog niet over zeggen. De winkel blijft ongeveer 100 m2 groot en boven de trap verandert niets aan de ruimte waar het Rijksmuseum sinds 2002 steeds enkele meesterwerken laat zien.

Voor het Stedelijk Museum werkt Uxus samen met Benthem Crouwel Architecten, de ontwerpers van de nieuwbouw. „We designen de winkel niet zelf, maar geven advies over de winkelervaring, de strategie en wat er te koop moet zijn.” Het idee is gebaseerd op ‘permanent temporary’. „Het wordt een soort guerrilla store, een pop-up store, zoals modewinkels zich soms tijdelijk vestigen in leegstaande winkelpanden, maar dan permanent in het museum. We gaan het inrichten met gestapelde kartonnen dozen. Het wordt heel opwindend en zal steeds veranderen.” De museumwinkel komt op de begane grond onder de ‘badkuip’ en wordt maar liefst 300 m2 groot.

Tate was onder de indruk van de plannen voor het Rijks en het Stedelijk, zeg Gottl. Daarom mag Uxus in samenwerking met architecten Herzog & de Meuron vier museumwinkels inrichten. Eén daarvan komt in de uitbreiding die in 2012 klaar moet zijn. Ook de bestaande winkel in het museum wordt uitgebreid en bij de wisselende exposities ontwerpt Uxus twee flexibele winkels.

„De winkels moeten passen bij de museumervaring”, zegt Gottl. „Daarom wordt het Rijks heel anders dan Tate Modern of het Stedelijk. De klanten zijn anders. Die voor moderne kunst willen verrast worden, ook in de winkel. Die voor klassieke kunst komen op beroemde namen als Rembrandt en Vermeer af.”

Wat je in de winkel verkoopt moet volgens Gottl altijd met kunst te maken hebben. „Het gaat om herinneringen die mensen mee naar huis kunnen nemen.”

Ideaal vindt hij dingen als de vilten briefkaart die de Duitse kunstenaar Joseph Beuys ontwierp. „Dat is zelf een kunstwerk. In de Tate verkopen ze die voor 15 of 20 pond. Dan koop je in feite een originele Beuys.”