Dr. Zeepaard poetst koper

de proefjesfabriek

Het is maar goed dat jullie Dr. Zeepaard niet zien als hij tonic met zout drinkt. Of een lepel aan zijn oor hangt. Proefjes die toch niet zo leuk waren. Munten kleuren is dat wel.

Wat heb je nodig? Vier vieze munten van 10 eurocent, azijn, zout, een bakje (geen metaal), een theedoek en een lepel.

Wat moet je doen? - Leg de munten in het bakje, begiet ze met een beetje azijn en strooi er zout bij.

- Wacht een middag en schep dan met de lepel twee munten op. Hou ze onder de kraan en wrijf ze droog.

- Laat de andere munten in het bakje liggen tot de azijn is verdampt. Dat duurt wel een dag. Zie je de kleur?

Hoe kan dat? Alles bestaat uit minuscule deeltjes: atomen. Koper bestaat uit koperatomen. Zuurstof uit zuurstofatomen, enzovoorts. En soms koppelen atomen van de ene soort als legoblokjes aan atomen van een andere soort: dan krijg je een nieuwe stof. Zoals het zwartige ‘koperoxide’ dat ontstaat als zuurstof uit de lucht aan het koper in de munt koppelt. Dat geeft oude munten dat viezige zweem.

Maar het zure azijn vormt met dat koperoxide dan weer een nieuw stofje (koperacetaat) dat je met een doek weg kan poetsen. Superschoon wordt de munt niet. Laat je de munten liggen tot het water uit de azijn verdampt, dan gebeurt er meer. Dan blijven er allemaal kristallen achter van het nieuwe blauwgroene stofje. Let op: koperacetaat is wel schadelijk voor de gezondheid. Margriet van der Heijden

Meer: www.nrc.nl/kleinewetenschap

PS: Dat koperen daken of hekken groenig uitslaan, heeft niks te maken met zuur of met zure regen. In de vochtige buitenlucht vormt koper langzaam een andere verbinding en die (kopercarbonaat) is groenig.