Wie kan zich in de hel veroorloven om trouw te zijn?

Will Gatti: Dieven. Vertaald uit het Engels door Esther Ottens, Querido, 325 blz. €17,95, 12+

Waarom hebben uitgever en vertaler de ijzersterke titel van het nieuwste boek van de Britse jeugdauteur Will Gatti Two Good Thieves vertaald als Dieven?

De dubbelzinnige betekenis van het origineel gaat zo verloren, terwijl die treffend de centrale vragen weergeeft waarop Gatti’s meeslepende verhaal rust: wat is eerlijk werk? Is een goede dief een slecht mens? Kan je beter een echte dief zijn of een corrupte politiecommissaris?

In Gatti’s eigentijdse variant op Dickens’ Oliver Twist zijn de verweesde Baz en Demi de ‘beste’ dieven van de barrio: een letterlijk en figuurlijk verhitte, verdroogde sloppenwijk van een fictieve Zuid-Amerikaanse stad. Ze zijn snel, soms onzichtbaar en volledig op elkaar ingespeeld. Ze werken voor Fay de roodharige ‘dievenkoningin’, een, inderdaad, goede en slechte fee ineen die kinderen leert roven en stelen, ze uitbuit en een ‘thuis’ biedt voor zolang als het duurt. Wanneer verraad dreigt, verdwijnen ze onder haar toeziend oog naar ‘de Berg’ om daar als ratten op de vuilnisbelt te werken. Of ze worden gepakt door ‘de petten’ en verdwijnen voorgoed in ‘het Kasteel’.

Motor van de handeling is een ring ‘die eruitziet alsof de hemel erin verborgen zit’. Demi steelt deze nietsvermoedend van de vrouw van de politiecommissaris. Wanneer gaandeweg het verhaal blijkt dat de commissaris de personificatie van de duivel is en bovendien een onecht ‘duivelsjong’ bij Fay heeft, ontvouwt zich een ingewikkelde (com)plot met opwindende actiescènes, waarin ‘de ring’, wraak en hebzucht de daden van de personages bepalen.

De eerste honderd bladzijden vorderen enigszins traag en vragen wat doorzettingsvermogen. Tegelijkertijd past het gematigde tempo de broeierige sfeer van ‘de barrio’ en geeft het Gatti de tijd zijn verhaal zorgvuldig op te bouwen en zijn vele kleurrijke levensechte personages en mooie, repetitieve beelden te introduceren.

Behalve een filmisch grimmig actieverhaal is Dieven ook een aanklacht tegen de wereldwijde, grootsteedse sociale misstanden en bovenal een indringend verhaal over wat vriendschap is en of je in ‘de hel’ je kan veroorloven trouw te zijn. Wanneer moet je loslaten als iemand je hand grijpt? Of moet je nooit loslaten? En hoe zit dat met Fay, een buitengewoon fascinerend personage dat je graag beter zou leren kennen? Wie zal zij de hand reiken? Haar meedogenloze ‘weggeefzoon’ of Baz en Demi? Zal Fay haar pleegdiefjes de weg naar ‘de wijde wereld’ wijzen, of blijven ze zoals iedereen in ‘de barrio’, niet anders, niet bijzonder: gewoon twee onvergetelijke ‘goede dieven’?