Nieuwe tramtunnel voor wereldstad aan zee

Waar winden stedelingen zich over op? In Den Haag wordt misschien opnieuw een tramtunnel gebouwd. Tot afgrijzen van omwonenden.

Een heleboel inwoners van de dure Haagse Archipelbuurt hebben deze week niet op de VVD gestemd. Ze hebben protestaffiches opgehangen, en zelfs bij het stembureau werd kiezers voorgehouden de liberalen te negeren. De buurt is boos op de partij die onder aanvoering van de eigen wethouder Peter Smit pal langs de wijk een tramtunnel wil bouwen.

Smit: „Infrastructuur is nooit onomstreden. De tramtunnel in het centrum heeft een controversiële historie gehad en is nu onmisbaar. Ik beschouw de weerstand tegen deze nieuwe tramtunnel als een onontkoombare fase in de planvorming.”

De stad heeft in totaal honderd miljoen euro gekregen van het kabinet ter versterking van het openbaar vervoer. Van dat geld willen burgemeester en wethouders onder meer een zevenhonderd meter lange tunnel aanleggen langs de Koninginnegracht, onder drie drukke kruispunten door. Daarvoor moeten vermoedelijk ruim vijftig platanen en twaalf monumentale kastanjes wijken, en het stadsgezicht zal aanzienlijke schade worden toegebracht.

Bovendien is het weggegooid geld, stellen de omwonenden en oppositiepartijen in de gemeenteraad, want een tunnel helpt trampassagiers helemaal niet. Integendeel: ze zullen hun uitzicht missen. Ze moeten trappen en roltrappen beklimmen. En er zal een halte worden opgeheven, uitgerekend dichtbij het hoofdkantoor van Shell.

„Er is niet veel voor nodig om een multinational de stad uit te jagen”, zegt voorzitter Wybe Taekema van de bewonersorganisatie.

De tunnel is volgens de actievoerders eigenlijk alleen maar gunstig voor automobilisten. Die moeten nu regelmatig op passerende trams wachten. Straks kunnen ze dankzij de drie ongelijkvloerse kruisingen ongehinderd de wijk inrijden om daar het leven van de bewoners verder te verzieken. Wybe Taekema: „Het plan wordt gepresenteerd als goed voor het openbaar vervoer, maar in wezen dient de tunnel om het autoverkeer te faciliteren.”

De Laan Copes van Cattenburgh loopt dwars door de Archipelbuurt en staat nu al vol files, vooral sinds de laan deel uitmaakt van de zogenoemde centrumring. Bewoner Willem van Gijn: „Als ik met mijn dochter naar de crèche loop en vijf minuten later weer buiten kom, dan staan de auto’s slechts tien meter verder.”

De luchtkwaliteit is slecht. „Er zit veel fijnstof in de lucht en daar kun je kanker van krijgen”, zegt actievoerder Guus Nieuwenhuys. De auto’s maken zebrapaden onveilig.

Willem van Gijn: „Het voetgangerslicht staat zó kort op groen dat ik mijn dochtertje moet meesleuren om op tijd de overkant te halen.”

Wybe Taekema: „U zou eens met een rollator moeten proberen de overkant de halen.”

De stad kan het geld beter besteden aan nieuwe tramstellen, vinden oppositiepartijen en ook reizigersorganisatie Rover en de Algemene Vereniging voor Natuurbescherming voor ’s-Gravenhage en omstreken. Het allerbeste zou zijn, bepleiten alle bewonersorganisaties van veertien aanliggende wijken, het autoverkeer om te leiden langs de noordrand van het centrum. Via een vierenhalve kilometer lange tunnel tussen Madurodam en Kijkduin. Willem van Gijn: „De wegen rond de stad zijn als een rookworst en het gedeelte aan de noordrand is van die rookworst het draadje. Daar ontbreekt een goede verbinding.”

Wethouder Peter Smit kent de actievoerders langer dan vandaag en heeft moeite zijn opwinding te bedwingen over de „wolk aan desinformatie” en de „centrifugale houding” van de bewoners. „Ze denken het allemaal beter te weten. Maar veel van hun bezwaren zijn onjuist en hun alternatieve plannen zijn bedoeld om hun eigen buurt te vrijwaren van verkeer. Ze hebben zelfs voorgesteld nieuwbouwwoningen elders in de stad te belasten om met de opbrengst die tunnel langs de noordrand te betalen. Zodat de Archipelbuurt geen last meer heeft van autoverkeer. Dat kan niet. Je kunt niet een wijk uit de stad wegknippen.”

Volgens de wethouder is het „onzin” dat de tunnel het openbaar vervoer niet dient. De tram over de Koninginnegracht tussen Centraal Station en Scheveningen zit meestal „knallend vol”. Het aantal trampassagiers groeit sterk en daarom zal er vaker en met grotere tramstellen worden gereden. Die krijgen voorrang en dat zou weer betekenen dat de automobilisten volkomen stil komen te staan. „Dat is niet verantwoord. Ik kan niet het openbaar vervoer bevorderen door het autoverkeer vast te zetten.” Vandaar een tunnel.

En nog eens iets, legt de wethouder uit: je kunt wel een lange autotunnel langs de noordrand van de stad bouwen, maar je kunt automobilisten niet dwingen daar gebruik van te maken. Smit: „De huidige route is de meest logische naar de Archipelbuurt en de achterliggende wijken. Ik kan bij de Laan Copes wel een bordje neerzetten ‘Dit is niet de centrumring’, maar dacht u dat automobilisten zich daar iets van aantrokken? In elke buurt bestaat doorgaand verkeer. Je kunt niet als in een gated community de wegen bestemmen voor eigen bewoners.”

De bewoners van de Archipelbuurt vinden dat het plan voor de tramtunnel blijk geeft van een gebrek aan visie. Wybe Taekema: „De stad maakt megalomane plannen om een wereldstad aan zee te worden. Maar niemand verdiept zich in een integrale oplossing voor de verkeersproblemen die zulke ambities met zich meebrengen.”