Jij bent als een meloen in een veld vol vogelverschrikkers

Janet Skeslien Charles: Bruid op bestelling. Vertaald uit het Engels door Manon Smits. Mouria, 240 blz. € 19,95

Het lezen van Bruid op bestelling (Moonlight in Odessa) is in verschillende opzichten een guilty pleasure. Aan de ene kant weet de Amerikaanse auteur Janet Skeslien Charles het leven van vrouwen in Odessa – waar ze twee jaar heeft gewoond – zo te beschrijven dat je je als lezer bijna schuldig voelt dat je in het welvarende Westen zit.

Haar hoofdpersoon Daria werkt onder meer bij een bureau dat Oekraïense vrouwen aan Amerikaanse mannen koppelt. Daria is een slimme jonge vrouw die in haar werk goed voor zichzelf kan zorgen, maar verder wat feministisch gehalte betreft erg dichtbij de exportbruiden staat voor wie ze bemiddelt. Ze vindt het bijvoorbeeld vervelend, maar niet verrassend, dat haar chef met haar naar bed wil. Dat had hij tijdens het sollicitatiegesprek al aangekondigd, en hij betaalt goed, dus eigenlijk is ze het aan hem verplicht. Het is alleen zaak het zo lang mogelijk uit te stellen, beschrijft Skeslien Charles met gevoel voor ironie.

Aan de andere kant is het verhaal van deze debuutroman nogal Bouquetreeks-achtig. Een huwbare vrouw verlangt naar een gezin, wordt dwarsgezeten door haar ‘beste vriendin’ en twijfelt of ze haar hoofd moet volgen of haar hart, dat wild klopt bij de gedachte aan avontuur en die ene spannende man. Bij de meest Bouquetreeks-achtige passages is ook de stijl helemaal in stijl: ‘Ik omvatte mijn borsten en stelde me voor dat mijn handen de zijne waren’, verzucht Daria na een woeste nacht, en als ze niets meer van de man in kwestie hoort, huilt ze uit bij oma, ‘totdat haar peignoir doordrenkt was van mijn tranen’.

Ben ik nou aan het genieten van een keukenmeidenromannetje? Dat denk je eventjes beschroomd als je zulke zinnen tegenkomt. Maar er valt veel te genieten in dit boek, want die keukenmeidenpassages roepen óók treffend op hoe de Oekraïense vrouwen de liefde zien: meestal wordt het toch een vorm van prostitutie, dus vluchten ze liever in extreme romantiek. Bijvoorbeeld door te dromen over een rijke westerse man. Lang niet altijd een veilige vluchtroute.

Bruid op bestelling is ontroerend, grappig, en tintelt van liefde voor de krachtige vrouwen van Odessa, die zo met zich (moeten) laten sollen. En voor die enkele man die een vrouw ‘prachtig’ noemt, ‘als een meloen in een veld vol vogelverschrikkers’.