'Ik ben een vader, hypocriet zijn is mijn werk'

Michael Chabon: Manhood for amateurs. The Pleasures and Regrets of a Husband, Father and Son. Harper, 306 blz. € 26,-

Schrijven over kinderen is moeilijk. De grootste valkuil is om doodgewone dingen als bijzonder te beschrijven. De eerste stapjes van een kind, de eerste woorden, de eerste vraag – voor ouders zijn ze allemaal bijzonder, uniek zelfs, maar voor de rest van de wereld zijn ze heel gewoon. Miljarden mensen hebben tenslotte hun eerste stappen gezet.

In Manhood for Amateurs, waarvan in mei een Nederlandse vertaling verschijnt, is de Amerikaanse schrijver Michael Chabon (1963) natuurlijk niet in de valkuil gevallen. Daar is hij een veel te ervaren schrijver voor. Eerder publiceerde hij verhalenbundels, een jeugdboek en zes romans, waaronder The Amazing Adventures of Kavalier & Clay (2000) dat met de Pulitzerprijs voor fictie werd bekroond.

In de verzameling columns die Manhood for Amateurs is, schrijft Chabon ook niet direct over zijn kinderen, maar over zichzelf als man, dat wil zeggen: als ‘echtgenoot, vader en zoon’. Hij mijmert over van alles en nog wat, van een radiostation dat hits uit de jaren zestig en zeventig verruilt voor die uit de jaren tachtig, tot het taboe op handtasjes voor mannen. Dat doet Chabon met een combinatie van directheid en omslachtigheid. Zo heet de geslachtsdaad bij hem gewoon ‘fuck’, maar daar staan lange zinnen tegenover waarin hij vier verwante kwalificaties gebruikt in plaats van de beste te kiezen. Vaak zegt Chabon van een bepaald onderwerp ook een paar keer wat het niet is. Over Captain Underpants, een Amerikaanse stripserie, schrijft hij bijvoorbeeld eerst dat hij niet zegt dat ze niet ‘levendig en goed gemaakt’ zijn. Ook beweert hij niet, in een heel lange zin, dat ze zijn geworteld in een ‘authentiek moment van jeugd’ om vervolgens te besluiten met de korte opmerking dat hij ze haat. Vooral als het gaat over dingen als Captain Underpants die Europeanen niet of nauwelijks kennen, maakt dit het lezen van Manhood for amateurs tot een omslachtige, zelfs vermoeiende bezigheid. Maar als hij het over zijn vaderschap heeft – en gelukkig schrijft hij hierover het vaakst – dan is zijn uitwaaierende stijl, voor vaders althans, geen bezwaar.

Zo gaat een van de eerste columns over de besnijdenis van zijn jongste zoon – Chabon heeft twee dochters en twee zonen – en de twijfels die hij en zijn vrouw, de schrijfster Ayelet Waldman, daarover hebben. Hij laat zijn zoon niet verminken om religieuze redenen: hoewel hij joods is, beschouwt Chabon de God van Abraham als ‘een patroon waaraan iedere echte asshole die hij in zijn leven heeft gekend, zich aardig aan heeft geconformeerd’. Eigenlijk weet hij niet goed waarom hij zijn zoon laat verminken. Uiteindelijk troost hij zichzelf met de gedachte dat de besnijdenis pijnloos is. ‘Ik ben een vader’, schrijft hij in een ander stuk. ‘Hypocriet zijn is mijn werk.’

Ook over zijn andere kinderen schrijft hij, en bijna altijd is dit aanleiding om herinneringen op te halen aan zijn eigen jeugd. Vaak vallen de vergelijkingen ongunstig uit voor de jeugd van tegenwoordig. Woonde hij zelf bijvoorbeeld jarenlang in een huis dat grensde aan een bos waar hij onbespied kon spelen en dwalen, zijn kinderen in het Californische Berkeley spelen zelfs nooit op straat en kennen geen eigen wereld, waarin volwassenen afwezig zijn. En hoewel de films waar zijn kinderen naar kijken veel beter zijn gemaakt dan die waar Chabon het als jongen mee moest doen, prefereert hij de krukkige Planet of the Apes uit de jaren zeventig boven de huidige Disneyfilms. Planet of the Apes liet de ruimte voor verbeelding, Disneyfilms doen dat niet.

Maar als het om hemzelf als vader gaat, is hij toch niet veel anders dan zijn eigen ouders, zo stelt hij vast. Op een dag ontdek je dat ook jij tegen je kinderen schreeuwt, moeilijkheden uit de weg gaat en pijnlijke dingen negeert. De fundamentele wet van het ouderschap is dat je geen betere ouder dan je moeder of vader bent,en ook geen betere ouder dan je eigen beperkingen toestaan. En die zijn volgens Chabon groot.