Fiasco- sculptuur

Op iedere mislukking volgen verontschuldigingen en verklaringen. Bovendien heeft de mislukking concrete gevolgen. Er waren verleidelijke resultaten in het vooruitzicht gesteld, want anders had geen mens erover gedacht, aan het project te beginnen. In plaats daarvan moeten degene die het initiatief geestdriftig hadden begroet, zich op allerlei manieren behelpen. Hoe langer de mislukking duurt, hoe meer verklaringen en verontschuldigingen van de verantwoordelijken.

Als ik schilder of beeldhouwer was, zou ik proberen, dit geheel zichtbaar te maken. Zoals bijvoorbeeld Pieter Breughel met zijn Toren van Babel een bewijs van een tot in de hemel reikend optimisme heeft geschilderd (omstreeks 1564), zo moet het mogelijk zijn een monument van de mislukking te maken.

Een reusachtige sculptuur van door grote beloften telkens opnieuw gewekte valse hoop, gevolgd door brave excuses, kronkelige uitvluchten en het treurige voortsukkelen van het benadeelde publiek. Ik denk bijvoorbeeld aan een chaotische toren van vergeelde beenderen, bevolkt door tientallen zich voortslepende zombies. Met de moderne techniek kan die beweging er gemakkelijk worden ingebracht. Het geheel hoeft niet meer dan een meter of twintig hoog te worden.

Twee weken geleden is bekend geworden dat het Stedelijk Museum in Amsterdam niet eind dit jaar wordt heropend, maar in het najaar van 2011. Wat nu de ‘oudbouw’ wordt genoemd, het oorspronkelijke bakstenen gebouw aan de Paulus Potterstraat, dat in 2003 werd gesloten, wordt op 12 mei weer voor het publiek toegankelijk. De constructie van de echte nieuwbouw, een kelder ter grote van een voetbalveld (de nieuwe oppervlaktemaat) en de ingang die aan een badkuip doet denken, blijkt zo ingewikkeld te zijn dat er geen risico’s kunnen worden genomen. Dus uitstel.

Half februari kwam er protest. Een kunstliefhebber, Otto Nan, nam het initiatief tot de actie DOE IETS!, begon een sms-actie waarop 6500 reacties kwamen en die een kleine tienduizend euro opbracht. Er is ook een vuurpijl afgestoken, geïnspireerd door het kunstwerk Statement van Sigurdur Gudmundsson dat tot de collectie van het Stedelijk hoort. Als er niets gebeurt, volgen er meer acties, heeft de heer Nan verzekerd.

Intussen is er iets anders gebeurd. Het Stedelijk dreigt een collectie van 26 kunstwerken die door de Broere Charitable Foundation waren uitgeleend, voortijdig kwijt te raken. Daarbij zijn werken van Damien Hirst, Luc Tuymans en een prachtig schilderij van Marlene Dumas, The Believer. De waarde van deze collectie wordt geschat op 4 tot 7 miljoen euro. De voorzitter van deze stichting, Hans Broeren, verklaart dat het Stedelijk zijn verplichtingen niet nakomt. Het had toegezegd eens in de twee jaar de uitreiking van de Europese kunstprijs, The Vincent Award, te organiseren. Dat kan niet in een museum dat gesloten is. Dus geen Award als het pas in 2011 weer wordt geopend. Hans Broeren heeft laten weten ‘dat hij zich geschoffeerd voelt’. Hij is de eerste niet. En het Stedelijk heeft ter verdediging zijn eigen argumenten.

Nooit is ergens een speld tussen te krijgen, en of de duvel ermee speelt, altijd draait het uit op een fiasco. Maak eens zo’n beeld, die keten van plannen, mislukkingen en praatjes en zet het neer op het Museumplein.