De gedoodverfde winnaar verliest...?

Academy-leden moeten nu een complete toptien samenstellen voor Beste Film.

Reden: de kijkcijfers. Want het gat tussen Hollywoods elite en de kijkers moet gedicht.

Avatar-regisseur James Cameron te kijk gezet als vader van een blauwe liefdesbaby: het had zo’n tv-moment kunnen zijn dat nog maanden over internet caramboleert. Maar al doet het Oscargala dit jaar alles voor de kijkcijfers, chic moet het wel blijven.

Gisteren zag komiek Sacha Baron Cohen (Borat en Brüno) na ‘creatieve meningsverschillen’ af van deelname aan het 82ste Oscargala, zondag in Los Angeles. Cohen zou verkleed als vrouwelijke, blauwe Na’vi James Cameron toespreken, met acteur Ben Stiller als zijn tolk. Als Stiller al te omfloerst vertaalt, zou Cohen onrustig worden om ten slotte in Jerry Springer-stijl te onthullen dat Cameron hem zwanger had gemaakt.

Helaas, een Oscar is geen MTV-Award, waar Cohen verkleed als engel met zijn achterwerk in het gelaat van de homofobe rapper Eminem landde. Cameron, die niet bekend staat om zijn relativeringsvermogen, zou boos de zaal uit kunnen stampen, zo vreesde de organisatie. Dus moet men op zoek naar een bravere grap.

Een verrassend conservatieve keuze in een Oscarjaar dat in het teken staat van kijkcijfers. Om die op te voeren, is een nieuwe stemprocedure ingevoerd en het aantal nominaties voor beste film verdubbeld van vijf tot tien. Want er is iets aan de hand. In 1998 trok het Oscargala nog 55 miljoen Amerikaanse kijkers, vorig jaar moest men het doen met slechts 36,7 miljoen kijkers. Die glijvlucht vreet aan reclame-inkomsten en aan het prestige van de Oscar.

Jarenlange pogingen de ceremonie spannender, grappiger en korter te maken, schoten kennelijk tekort. Het probleem ligt dieper: er gaapt een kloof tussen de smaak van Hollywoods elite, verenigd in de ruim zesduizend leden tellende Academy, en de buitenwereld. Dat bleek vorig jaar toen Batmanfilm The Dark Knight niet voor beste film werd voorgedragen. De wel genomineerde films neigden naar beschaafd, bedaagd en soms weinig lucratief amusement: Milk, The Reader, Benjamin Button, Frost/Nixon en Slumdog Millionaire. Het jaar daarvoor was het piepkleine, eigenzinnige Juno het enige straaltje licht in een pikzwart, somber veld.

Verdubbeling van het aantal nominaties schept meer ruimte voor genrefilms en publiekslievelingen, redeneert de Academy. En dat lijkt te werken. Naast kleine acteursfilms als Up in the Air, Precious en An Education dingen dit jaar ook kaskrakers als Avatar, District 9 en The Blind Side mee.

Een nieuwe stemmethode moet ervoor zorgen dat de Oscar ook bij een populaire film belandt. Tot dusver hoefden de leden van de Academy slechts een kruisje bij hun favoriete film te zetten, nu moeten ze een complete toptien samenstellen. Geteld wordt via het zogeheten ‘instant runoff’-systeem. Een ‘polariserende’ film met de meeste eerste plaatsen kan zo verliezen van een breed gedragen film die vooral tweede keus is.

De nieuwe procedure leidt tot grote onzekerheid onder bookmakers. Toch scoort The Hurt Locker, een oorlogsfilm over bomexperts in Irak, het hoogst in de prognoses: met negen nominaties duldt regisseur Kathryn Bigelow alleen Avatar van haar ex James Cameron naast zich. Maar, zo stellen sceptici, beide films konden voor de Academy weleens te ‘polariserend’ zijn omdat ze op de keper beschouwd ‘niet meer’ dan genrefilms zijn.

En dat biedt kansen aan outsiders zoals Up in the Air en Quentin Tarantino’s Inglourious Basterds. De legendarische producer Harvey Weinstein, na een serie zeperds weer helemaal terug van weggeweest, weet het zeker. „Dit is de film waarvan het publiek houdt en dit is Quentins moment”, orakelt hij. Weinstein wordt gezien als de vader van de moderne, agressieve Oscarcampagne.

Enkele schandaaltjes op de valreep kunnen de kansen van The Hurt Locker negatief beïnvloeden. Recent laakten in Irak werkzame bomexperts de film om feitelijke onjuistheden. Dat zijn wellicht de gebruikelijke aanvallen op de koploper, ingestoken door vijandige pr-agenten; een ander schandaal heeft The Hurt Locker helemaal aan zichzelf te danken. Zo bleek co-producer Nicolas Chartier zijn contacten een e-mail te hebben gestuurd waarin hij ze vroeg hun vrienden te mobiliseren om ‘die film van 500 miljoen dollar’ laag hun toptien te zetten – Avatar dus. Een flagrante schending van de regels: Chartier is zondag niet welkom in het Kodaktheater.

Een derde schandaaltje brak woensdag uit, toen sergeant Jeffrey S. Sarver de makers van The Hurt Locker voor de rechter daagde: de hoofdpersoon van die film zou op hem zijn gebaseerd, maar hem presenteren als ‘verknipte soldaat’. Dit werd pas bekendgemaakt nadat de stembiljetten waren ingeleverd, en heeft dus geen invloed op de uitslag: voor een lucratieve schikking heeft de sergeant uiteraard meer belang bij een met Oscars overladen The Hurt Locker.