CDA, PvdA en SP verliezen fors

Nu het tellen van de stemmen bijna volledig is afgerond zijn de verliezers en winnaars van de gemeenteraadsverkiezingen zichtbaar. De PvdA, het CDA en de SP zijn de grote verliezers geworden, de PVV is vanuit het niets de grootste partij geworden in Almere en de tweede partij in Den Haag. D66 gaat van 144 naar meer dan 529 zetels. Ook GroenLinks deed het goed. Lokale partijen zijn de grote winnaars geworden. Zij haalden honderden raadszetels meer dan in 2006. Trots op Nederland van Rita Verdonk komt met 58 zetels in gemeenteraden. Met 53,6 procent was de opkomst de laagste ooit.

De PvdA gaat van 1.909 raadszetels naar 1.395. Het CDA levert circa 200 raadszetels in van de 1.717 raadszetels die de partij in 2006 binnenhaalde. De uitslag is voor het CDA echter een grotere teleurstelling dan voor de PvdA. Het CDA deed het in 2006 historisch gezien al slecht en de PvdA haalde destijds een ongekend goede uitslag. De peilingen van de laatste maanden wezen op een groter verlies voor de sociaal-democraten. „De PvdA is weer terug”, zei PvdA-leider Wouter Bos op de verkiezingsavond. De val van het kabinet lijkt gunstig voor de PvdA te hebben uitgepakt.

„We hadden graag gezien dat het resultaat beter was geweest”, zei CDA-leider Jan Peter Balkenende. Hij erkende dat de kabinetscrisis het CDA stemmen heeft gekost. Enigszins tevreden stelde hij vast dat het CDA de grootste landelijke partij is gebleven. Dat is betrekkelijk: het CDA haalde na de lokale partijen wel de meeste raadszetels, maar zowel PvdA als VVD kreeg meer stemmen. Dat het CDA meer raadszetels krijgt, komt doordat deze partij in kleine gemeenten beter scoort. Daar zijn relatief minder stemmen nodig om een zetel te bemachtigen. Volgens een opiniepeiling van ANP/NOS zou het CDA wel de grootste blijven met 29 Kamerzetels, voor de PvdA (27) en de PVV (24).

Rotterdam beleeft een nek-aan-nekrace tussen de PvdA en Leefbaar Rotterdam. De verdeling is nu: PvdA 28,82 procent en Leefbaar 28,60 procent. Op de kaart hiernaast is om deze reden Rotterdam rood gekleurd, maar dat zou nog kunnen veranderen omdat vandaag de definitieve uitslag volgt. Dan wordt de laatste 4 procent van de stemmen geteld.