Blik op oneindig en gewoon gaan

Zanger/gitarist Bart van Liemt (29) van The Sheer heeft een nieuwe nier gekregen.

De muziek van de band is veranderd van blije britpop naar ingetogen Americana.

Om negen uur ’s avonds gaat het alarm op zijn telefoon. Bart van Liemt (29) loopt naar de bar van een Haarlems café, bestelt een cola en schudt drie pillen uit zijn broekzak. „Dit zijn de boys”, zegt hij. „Echt zo grappig”, wijst hij naar de dikste. „Die ruikt naar een plakkerige biervloer in een kroeg gemengd met de lucht van een coffeeshop.” Als de laatste pil is weggeslikt, gaat zijn telefoon trillen. „Mijn vriendinnetje”, zegt Van Liemt zonder te kijken. Hij laat haar sms’je zien: „Genomen?”. En hij antwoordt: „Genomen!”

Vier jaar geleden meldde de zanger-gitarist van de Haarlemse band The Sheer zich bij de huisarts. Na een optreden in Ahoy gingen de hoofdpijn en vermoeidheid maar niet over. Met een tweemaal te hoge bloeddruk werd hij doorverwezen naar het ziekenhuis. „Binnen twee seconden lag ik aan allerlei slangen. Ik bleek nog een nierfunctie van ongeveer 8 procent te hebben. Dan is het bijna met je gedaan.”

Van het ene op het andere moment was Van Liemt nierpatiënt. Welke gevolgen dat had, is goed te horen op het vorig jaar verschenen Here And Now And Long Before. In plaats van blije britpop speelt The Sheer opeens droevige Americana. Net toen de bijbehorende clubtour was begonnen, bleek dat iemand uit zijn nabije omgeving een nier wilde afstaan. „Ik heb het grote geluk een held in mijn leven te hebben die mijn leven redt”, schreef hij op www.hiermetjenier.nl, de site die hij in de aanloop naar de transplantatie opende. In november werd hij geopereerd. Sindsdien moet hij precies iedere twaalf uur medicijnen slikken om te voorkomen dat zijn lichaam het orgaan gaat afstoten. Vandaar de wekker, en gelukkig de alerte vriendin.

Van Liemt trekt zijn trui omhoog en wrijft over zijn buik. Naast een litteken „van de sjaak tot aan de navel” is duidelijk een bobbel te zien. „Daar heeft-ie zijn plekje gevonden. Mijn oude nieren – die inmiddels zijn verschrompeld – hebben ze gewoon laten zitten.”

Hoe voelt dat, een nieuwe nier?

„Het is tastbaar: hij zit er gewoon! Dat raakt je gruwelijk. Zo’n wonder, dat snap ik nog steeds niet. Ik merk het ook in mijn kop. Ik ben weer fris en helder. Ik heb weer kleur op mijn wangen. Mijn handen zijn warmer. Hé, dacht ik na de operatie, mijn lichaam functioneert weer. Weet je wat het stomme is? Pas nu besef ik hoe ziek ik was. Een nieraandoening wordt ook wel een sluipmoordenaar genoemd. Het verschil tussen een nierfunctie van 10 procent en een nierfunctie van 20 procent voel je niet. Ik ben verbaasd dat ik al die tijd kon spelen en in de platenzaak kon werken. Het is ontdekt toen ik vierentwintig was, maar het zou kunnen dat ik het mijn hele leven al heb gehad. Op slechte dagen voelt het als een gigantische kater. Je bent chronisch vergiftigd, net als wanneer je te veel hebt gedronken. Maar we hadden het retedruk met de band. Ik dacht: dit is nu even, het gaat wel over. Ik vrat echt pakjes pijnstillers. Achteraf was dat ongeveer de slechtst mogelijke beslissing.”

En toen kwam de diagnose: nierpatiënt.

„Toen ik het hoorde, zat ik er ’s avonds helemaal doorheen. ‘Fuck’, dacht ik vol zelfmedelijden: ‘Waarom ik?’ De volgende dag besloot ik: niemand kan hier iets aan doen. We gaan er het beste van maken. Ik wilde er positief ingaan. Dan revalideer je sneller. Met een sterke wil help je je lichaam. Dus ging ik heel strikt op mijn eten letten. Door niet te veel eiwitten en zout binnen te krijgen, kun je de schade beperken: de weegschaal regeerde. Ik slikte dagelijks pillen. En om bloedarmoede tegen te gaan moest ik epo bij mezelf inspuiten, net als wielrenners. In de koelkast had ik echt dikke prikken liggen.”

Wat betekende het voor de muziek die je maakte?

„Met het tweede album, Feel The Need, wilde ik mezelf bewijzen: ik kan nog steeds over de top rocken, ook al ben ik nierpatiënt. Of beter: ik ben juist die ene die dat wel kan. Achteraf gezien was dat een tegenreactie. Ik ben een positieve kerel. Hoe slecht het ook gaat, ik zie altijd lichtpuntjes. Maar ik ging wel achteruit. Ik moest steeds vaker shows afzeggen. Door de druk op mijn ogen kon ik geen sms’jes meer lezen. Het was eigenlijk wachten op de volgende klap. Als je dan met je ogen dicht op de bank gitaar zit te spelen, merk je dat er van alles naar boven komt. Maar dat leverde niet echt The Sheer-liedjes op. De nieuwe songs waren veel persoonlijker en ingetogener. In Home zing ik hoe je iets niet ziet aankomen en opeens snapt dat er geen weg terug meer is. It’s a long way home, if I find my way home. Het is de sleutelsong van de plaat. Dat maakt het ook zo heftig om te spelen.”

Wat vond de rest van de band van de koerswijziging?

„Nou, dat ging niet helemaal vanzelf. Daar hebben we heftige discussies over gevoerd. Het is goed om ergens in te duiken waarvan je niet weet waar je uitkomt, ook al is dat eng. Zo verras je jezelf. De grote zoektocht was: hoe vindt iedereen zich in mijn nieuwe liedjes? Toen we onze eerste plaat uitbrachten, waren we vier fokking jonge ventjes die in kroegen speelden. Het enige doel was dat elke kroeg op zijn kant ging: alle registers open en knallen. Maar nu moest het juist heel zacht en ingetogen. Dat betekende uren maken in de oefenruimte. Sssst! Nog zachter! Luister goed naar elkaar!”

Was je bang voor de toekomst?

„Ik wist niet wat er komen ging: moest ik gaan dialyseren of transplanteren? Op een gegeven moment begon de internist over De Fameuze Wachtlijst. Je weet: er gaan jaren overheen voordat je aan de beurt bent. En plat uitgedrukt: je weet niet eens of je topshit of rukspul krijgt. Daarom zei de arts tegen mij: ik zou er maar eens over gaan nadenken of er iemand is in je omgeving…”

En die bleek er te zijn?

„Van wie ik de nier heb gekregen zeg ik niet, want ik wil die persoon afschermen. Maar diegene wilde niets liever. Voor de operatie wensten we elkaar met samengeknepen billen succes. Dat is superemotioneel. Maar na de operatie begint het pas echt. Hoe gedraagt de nier zich? Wat doen de medicijnen? De medicatie moet per nierpatiënt anders worden afgestemd. Ik ben pas nog een paar dagen in het ziekenhuis opgenomen omdat ze dachten dat het verkeerd ging. Gelukkig was er niets aan de hand. Het is een grillige periode, maar ik ga er alles aan doen om die nier zo goed mogelijk te behandelen. Blik op oneindig en gewoon gaan. Kom maar op, laat maar gebeuren.”

En nu?

„Ik heb nu weer een toekomst. Ik kan weer een gitaar om mijn nek hangen en zingen. Dat is me zo veel waard. Daarom ben ik ook de site hiermetjenier.nl gestart. Ik wil niemand dwingen om een donorcodicil te tekenen. Maar iedereen moet er op zijn minst één keer goed over nadenken. Je geeft iemand de kans op een normaal leven.”

Hoe gaat de nieuwe Sheer-plaat straks klinken?

„Ik heb al wat songs geschreven en dat zijn vrolijke en optimistische liedjes. En ik denk wel dat het tempo wel weer iets wordt opgepakt.”

Here And Now And Long Before van The Sheer is verschenen bij PIAS.