Afwezige president verlengt koningsdrama

Waarnemend president Jonathan zou Nigeria weer in beweging brengen. Maar de aanhang van de zieke president Yar’Adua vecht voor de oude status-quo.

Nigeria is opnieuw in verwarring. Veel inwoners dachten dat de politieke machtsstrijd over zijn hoogtepunt heen was, dat de waarnemend president steeds meer macht naar zich toe zou trekken. Het parlement staat achter hem. Maar ministers en deelstaatgouverneurs blijven toch dwarsliggen. Want stel dat de doodzieke president Umaru Yar’Adua, die sinds november niet meer in het openbaar is verschenen, ineens weer tevoorschijn komt – dan is niemand zijn baan nog zeker.

Waarnemend president Goodluck Jonathan moet er vaart achter zetten. Die waarschuwing gaf de voorzitter van de nieuwe adviescommissie voor het presidentsbeleid, de voormalige minister van Defensie Theophilus Danjuma, gisteren. De commissie werd maandag door Jonathan aangesteld, en is een duidelijk signaal dat hij zijn positie wil verstevigen. Velen zijn enthousiast over Jonathan, maar hij moet zich nu snel bewijzen, beaamt een politiek analist die niet met zijn naam in de krant wil. „Het is belangrijk dat Jonathan zijn presidentiële gezag volledig kan uitoefenen. Dat heeft hij tot dusver niet gedaan. Hij heeft gedreigd ministers die niets uitvoeren te ontslaan, en dat zijn er aardig wat, maar het is onduidelijk of het kabinet überhaupt nog functioneert.” Hervorming van het Nigeriaanse kiesstelsel en overleg met de militanten in de olierijke Nigerdelta, zijn twee andere prioriteiten.

Het absurdistische koningsdrama dat Nigeria dreigt te verlammen gaat alweer zijn vierde maand in. Het parlement benoemde Jonathan op 9 februari tot waarnemend president omdat president Yar’Adua sinds november voor een hartkwaal in een ziekenhuis in Saoedi-Arabië lag. Over zijn gezondheid was niets bekend. De omstreden machtsoverdracht moest stuurloos Nigeria weer in beweging krijgen, er werd gesproken van een doorbraak.

Maar vorige week werd de regering opgeschrikt door het nieuws dat Yar’Adua weer terug in het land was. Een vliegtuig had hem in het holst van de nacht in de hoofdstad Abuja gedeponeerd. Een machtsstrijd tussen het pro-Jonathan- en het pro-Yar’Adua-kamp tekende zich af. De Verenigde Staten, Groot-Brittannië en de Europese Unie spraken hun steun uit voor Jonathan en zeiden te hopen dat de situatie niet tot politieke instabiliteit zou leiden.

Yar’Adua blijft onzichtbaar en onbereikbaar. Hij zou in een mobiele intensivecare-unit liggen in het presidentiële paleis. Pogingen van Jonathan om zijn baas te spreken zijn mislukt. Afgelopen weekeinde werd hij opnieuw afgewimpeld door de bazige vrouw van Yar’Adua, die hem vertelde dat haar man last had van een jetlag. Volgens de Nigeriaanse geruchtenmachine is Yar’Adua allang overleden en loopt zijn vrouw Turai tijd te rekken. Een groep advocaten zei dinsdag dat een rechter zich hoort uit te spreken over de vraag of Turai conform de grondwet handelt. De groep vindt dat ze gedwongen moet worden journalisten toe te laten tot Yar’Adua om te kijken of hij nog leeft.

Zolang niemand weet hoe het echt gaat met Yar’Adua, ontwijkt de regering elk debat over de vraag hoe het verder moet met de zieke president. Hij kan ‘medisch ongeschikt’ voor het ambt worden verklaard, maar daarvoor is een meerderheid nodig binnen de overkoepelende, federale regeringsraad. En die meerderheid kreeg Jonathan in een vergadering woensdag niet. De meeste ministers in de raad zijn benoemd door Yar’Adua. „De aanhangers van Yar’Adua willen de status-quo handhaven”, zegt een Afrikaanse diplomaat. De gouverneurs van de 36 deelstaten kwamen de waarnemend president deze week vertellen dat hij het prima doet en dat ze achter hem staan. De positie van Yar’Adua staat echter niet ter discussie, zei een van de gouverneurs: „Wat op dit moment belangrijk is, is dat we met hem meeleven.”

Nigeria kent de ongeschreven regel dat de macht om de acht jaar wisselt tussen het islamitische noorden en het overwegend christelijke zuiden. Met drie jaar Yar’Adua heeft het noorden nog vijf jaar te gaan voordat het zuiden weer aan de beurt is. Een groep notabelen uit het noorden vindt dat de zuiderlingen nu net iets te driftig aan de stoelpoten van hun president zagen, schrijft de krant This Day. In een poging de oplopende spanning te sussen, zei de voorzitter van de regeringspartij PDP gisteren dat de winnaar van de presidentsverkiezingen volgend jaar in ieder geval een noorderling moet zijn. Jonathan komt uit het zuiden. Zijn kansen op een officiële termijn lijken daarmee verkeken.

Onder de bevolking is weinig animo voor de terugkeer van de besluiteloze Yar’Adua. Ook al heeft de bevolking in de Nigeriaanse verkiezingen amper een stem. De politiek analist: „De drie jaar dat Yar’Adua aan de macht was, is in feite verspilde tijd geweest.”