Wel Nederlek, niet de comeback van Rita

Tegen elf uur meldde Omroep Flevoland, op basis van de uitslagen van 12 procent van de stembureaus in Almere, dat de PVV daar de grootste partij zou worden. Er werd direct doorgeschakeld naar de aanhangers van die partij, bijeen in een apart café. Maar daar wisten ze nog van niets, omdat er uitsluitend naar de landelijke verkiezingsuitzending van de NOS werd gekeken.

Op de avond van gemeenteraadsverkiezingen zou je eigenlijk alleen de regionale zenders moeten volgen. Zappen van Friesland via Rijnmond naar Limburg is immers voor houders van een digitaal abonnement tot op zekere hoogte mogelijk. Ik beperkte me naast de NOS tot AT5 voor de ontwikkelingen in Amsterdam, met een stamtafel waaraan steeds andere politici aanschoven, en tot de thriller in Rotterdam.

De door TV Rijnmond goed verslagen strijd in de Maasstad werd een nek-aan-nekrace tussen de PvdA en Leefbaar Rotterdam, die de eerste met enkele honderden stemmen verschil leek te winnen. Maar al om elf uur, toen Leefbaar nog voor lag, kon je van het gezicht van lijsttrekker Marco Pastors lezen dat hij een gevoelige psychologische tik aan het incasseren was: „De stembureaus die nog niet klaar zijn staan vast in achterstandswijken waar ze de formulieren verkeerd invullen, dus zal de PvdA wel winnen, al hebben ze dat niet verdiend.”

Intussen beperkte de NOS zich in eerste instantie tot uitslagen in Nederlek en Vlieland, met flair gepresenteerd door Herman van der Zandt. Hij noemde echter, ook bij de later binnenkomende grotere gemeenten, alleen percentages en geen zetelaantallen, wat soms tot enige onduidelijkheid leidde.

In grote lijnen ging het bij de NOS toch vooral om de landelijke politiek, ook in het afsluitende lijsttrekkersdebat, zonder Geert Wilders. Ook werd er steeds gereageerd op een peiling van de uitslag als er nu al Kamerverkiezingen zouden zijn. Die peiling van bureau Synovate was niet beter of slechter dan die van Maurice de Hond in De wereld draait door of van de Politieke Barometer een dag eerder in Nova: links en rechts schommelen elk rond de 75 zetels, net als vrijwel elke andere denkbare coalitie.

Doordat de camera’s nauwelijks in gemeentehuizen stonden, maar vooral bij feestelijke avondjes van de grotere partijen, werd de kern gemist. Zo werd pas heel laat duidelijk dat Trots op Nederland een verrassende entree maakte in een flink aantal gemeenteraden. Natuurlijk valt die comeback van Rita Verdonk te verklaren uit de afwezigheid van de PVV, maar met een handvol Kamerzetels zou Trots net kunnen verhinderen dat de PVV op 9 juni de grootste wordt, zoals Wilders gisteren beloofde, à la Fortuyn in 2002.