Kort nieuws Wetenschap

Mars Express scheert vlak langs Marsmaan Phobos

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 4 maart. Gisteravond scheerde de Europese Mars Express op een afstand van slechts 67 kilometer langs Phobos. Het is de kortste afstand waarop dit 22 kilometer grote Marsmaantje ooit door een ruimtesonde is gepasseerd. De scheervlucht is de vijfde van een dozijn die in februari en maart plaatsvinden om Phobos zo gedetailleerd mogelijk te bestuderen. Het doel van de scheervlucht van gisteren was het opmeten van het gravitatieveld van Phobos. Op zo’n korte afstand ‘voelt’ de Mars Express de effecten van dichtheidsverschillen in het inwendige van Phobos.

Eerdere waarnemingen brachten aan het licht dat de gemiddelde dichtheid zo gering is dat in het poreuze inwendige misschien min of meer lege ruimten voorkomen.

Antibiotica kunnen vissen vergiftigen

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 4 maart. Minuscule zilverdeeltjes die worden toegepast in antibacteriële middelen kunnen vissen vergiftigen. Dat schrijven onderzoekers van Purdue Universiteit in West Lafayette (Indiana) in het wetenschappelijk tijdschrift Ecotoxicology. De Amerikaanse onderzoekers experimenteerden met karperachtige vissen (dikkop-elrits Pimephales promelas). Tijdens hun embryonale ontwikkeling stelden zij de vissen bloot aan Nano Armor en Sigma, twee commercieel verkrijgbare antibacteriële producten. Ze toonden aan dat de deeltjes van dertig nanometer en kleiner in de embryo’s terechtkwamen. Een nanometer is een miljoenste millimeter. Van de embryo’s die vier etmalen lang werden blootgesteld aan een oplossing met de zilverdeeltjes in een concentratie van 10 milligram per liter ging 50 procent dood.

Gierzwaluw vliegt 110 km per uur

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 4 maart. Misschien is de gierzwaluw (Apus apus) wel ’s werelds snelste vogel. Onderzoekers maten eind juni 2008 in Zweden de topsnelheden die gierzwaluwen in horizontale vlucht bereiken. Ze rapporteren in de laatste Journal of Avian Biology. Tijdens de trek en tijdens slaapvluchten houden gierzwaluwen een snelheid aan van zo’n 10 m/s. Maar in luidruchtige groepsvluchten (‘screaming parties’) rond de broedplaats kan de snelheid oplopen tot 21 m/s. Er werden uitschieters gemeten van wel 31 m/s, dat is 110 km/h. Er blijkt weinig verband tussen de horizontale snelheid en de frequentie van het klapwieken.

Cannabis tijdens zwangerschap

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 4 maart. Vrouwen die tijdens de zwangerschap cannabis gebruiken, hebben meer kans op een klein kind. Ook als ze slechts korte tijd wiet of hasj gebruiken, krijgen ze gemiddeld kinderen met een lager geboortegewicht en een kleinere hoofdomtrek. Dat blijkt uit promotieonderzoek van Hanan El Marroun, van het Eramus Medisch Centrum in Rotterdam. Ze onderzocht bijna 7.500 vrouwen die meededen aan een groot bevolkingsonderzoek. Ongeveer 3 procent van de zwangeren gebruikte cannabis. Tweederde van hen stopte na het eerste trimester van de zwangerschap. Dat blijkt te laat, ontdekte El Marroun. Zulke vrouwen krijgen baby’s die gemiddeld 156 gram lichter zijn bij geboorte. Vrouwen die de hele zwangerschap bleven blowen, kregen 277 gram lichtere baby’s.

Ups en downs

Door onze redactie wetenschap

Rotterdam, 4 maart. Een beweging omhoog is niet alleen symbolisch de goede kant op, en bij een beweging omlaag gaat het niet alleen metaforisch slecht – omhoog en omlaag hebben ook letterlijk, fysiek met positief en negatief te maken. Bij mensen die een opwaartse beweging met de arm maken, komen positieve herinneringen gemakkelijker boven en bij mensen die een neergaande beweging met de arm maken, komen negatieve herinneringen sneller boven, blijkt uit Nederlands onderzoek, gepubliceerd in het aprilnummer van Cognition. Daarbij vroegen psychologen proefpersonen naar verschillende gebeurtenissen uit het verleden, bijvoorbeeld iets waar ze trots op waren en iets waar ze zich voor schaamden, terwijl ze knikkers van een bovenste naar een onderste laatje verplaatsten, of andersom.