Jakarta ruziet over 'vuile intriges'

Een corruptieschandaal uit 2008 leidt nu in Jakarta voor spanning in de regering en rellen op straat. President Yudhoyono staat weer eens voor het blok.

Binnen en buiten het Indonesische parlement heerste chaos in de aanloop naar de stemming die gisteravond het parlementair onderzoek afsloot naar de omstreden redding van Bank Century in 2008. Buiten gooiden studenten met stenen en gebruikte de politie traangas om te voorkomen dat ze het parlementsgebouw binnenstormden. Daarbinnen gingen parlementariërs elkaar te lijf en maakten ze elkaar uit voor ‘banci’, oftewel mietjes.

Het was een passend einde aan een spektakel dat meer een politiek machtsspel was dan een serieus onderzoek naar de 6.760 miljard roepia (533 miljoen euro) kostende redding van de bank, die later geplaagd bleek door fraude. Uiteindelijk besloot het parlement dat er een strafrechterlijk onderzoek moet komen naar de redding. Een uitkomst die de positie van de president en twee van de belangrijkste hervormers in zijn kabinet verzwakt, en mogelijk het einde is van de huidige coalitie.

Het onderzoek draaide vooral om de huidige vice-president Boediono en minister van Financiën Sri Mulyani Indrawati, die beiden internationaal worden gezien als capabel en betrouwbaar. Zij gaven eind 2008 goedkeuring aan de redding, volgens hen omdat een bankroet van de bank midden in de financiële crisis het hele financiële systeem dreigde te ontwrichten. Het parlement wil nu dat zij voor dat besluit worden vervolgd, ondanks dat drie maanden van onderzoek geen aanwijzingen hebben opgeleverd dat er sprake was van fraude. De aanbeveling is niet bindend, maar kan zorgen dat de druk op hen zo groot wordt dat ze toch aftreden.

President Yudhoyono wordt intussen verweten dat hij het onvoldoende voor hen heeft opgenomen. Pas maandag zei hij in een toespraak voor bankiers dat hij de redding van de bank goedkeurt en dat hijzelf eindverantwoordelijk was. Had hij dat in oktober gezegd, dan was de zaak nooit zo uit de hand gelopen, aldus waarnemers.

Boediono en Sri Mulyani gelden beide als lieveling van investeerders, en hun aftreden kan consequenties hebben voor de economie. Al moet dat niet worden overdreven, volgens analist James van Zorge, die buitenlandse bedrijven adviseert over politieke risico’s in Indonesië. Het land is aantrekkelijk voor investeerders en dat blijft zo, schrijft hij vandaag in een opiniestuk, „ondanks al deze vuile Bank Century-intriges”.

Want hij is niet de enige die het parlementair onderzoek ziet als een „lang lopende soap” met als „slecht verborgen agenda om Mulyani en Boediono te verwijderen”. Centraal daarin staat Aburizal Bakrie, miljardair en baas van partij Golkar, nota bene de grootste coalitiegenoot van Yudhoyono. Bakrie kreeg het een jaar geleden aan de stok met Mulyani, toen zij weigerde om een van zijn bedrijven te hulp te schieten. Nu was Golkar een van de partijen die het hardst op het tweetal inhakten. De partij kreeg daarin een meerderheid van het parlement mee, inclusief de islamitische partij PKS, een andere grote coalitiepartij.

De president dreigt nu Golkar en PKS uit de coalitie te gooien. Verder werd plotseling bekend dat een van Bakrie’s bedrijven centraal staat in een belastingontduikingsschandaal, wat ook wordt gezien als een poging van de president om terug te slaan.

Gewone Indonesiërs zijn het intussen oneens met de conclusies van het parlement. In een recente peiling van het dagblad Kompas zei 70 procent dat Boediono en Mulyani niet verantwoordelijk zijn voor de problemen rond Bank Century. Veel analisten vinden de zaak een wanvertoning die de regering afleidt van belangrijker zaken, zoals armoede- en corruptiebestrijding. Zo stond vanochtend in het hoofdartikel van de Engelstalige Jakarta Post: „Als er één waardevolle les te trekken valt uit Bank Century, dan is het de trieste onthulling dat Indonesië wordt geleid door een club politici die op zijn best opportunistisch is, en op zijn slechtst incompetent.”