Het plan van stille Herman

Hij leek net iets te kalm voor de wereld van 2010. Europa zocht een ‘president’ en kreeg een al wat oudere man met een bleke presentatie en een minimale bekendheidsgraad. Zijn voorliefde voor haiku’s leek zijn imago definitief te bezegelen: stille Herman.

Het oppervlakkige mediacliché van Herman Van Rompuy zal waarschijnlijk bijgeschaafd worden naarmate Europa meer van hem te zien krijgt. Onlangs bleek alvast dat hij ook goed met langere teksten overweg kan én – opgelet – dat hij al weet waar het met de Europese Unie heen moet. Stille Herman heeft een plan.

In een verfrissende lezing voor het Collège d’Europe (zie: nrc.nl/buitenland) nam hij het op tegen de doemdenkers die voor Europa slechts een marginale rol zien weggelegd in een wereld gedomineerd door de VS en China. „De ‘G2’ bestaat niet.” Europa verdedigen is Van Rompuy’s dagelijks brood, maar hij erkende ook zonder omhaal dat Europa tijdens de milieutop in Kopenhagen een harde les heeft geleerd. „Feit blijft dat we buiten de definitieve overeenkomst tussen de VS en de vier grote opkomende landen werden gehouden. We leerden dat morele druk niet genoeg is om een discussie te winnen.”

Europa is niet gedoemd, maar moet zich wel aanpassen aan nieuwe verhoudingen. Europa moet coalities sluiten en beter omgaan met macht.

Van Rompuy ziet vooral kansen voor een gezamenlijk economisch buitenlands beleid. Om inhoudelijke redenen en om praktische. Economisch beleid kan niet meer zonder ‘buitenland-component’: spelregels voor banken moeten mondiaal zijn en de eurozone moet nadenken over een sterker optreden bij instellingen als het IMF. Bovendien, denkt Van Rompuy, kan de EU bij economische kwesties sneller tot een gezamenlijk standpunt komen dan in andere dossiers. Dat lukte eerder ook, bij handelsoverleg, en de G20 biedt een belangrijk forum om met één stem te spreken.

Van Rompuy verraadde slim genoeg niet wie de EU mogen vertegenwoordigen in IMF en G20 en wat zijn eigen rol zou moeten zijn, maar het is niet gek om een economische unie een economisch buitenlands beleid te geven.

Michel Kerres