Duits Hof bekritiseert EU bewaarplicht telecomdata, maar keurt ze niet af

telefoonsHet Duitse constitutionele Hof in Karlsruhe heeft de omstreden EU-bewaarplicht van telecomgegevens in de huidige vorm onconstitutioneel verklaard. Lees hier berichtgeving op het mediablog. Maar wat staat er nu precies in het arrest, dat hier te vinden is?De bewaarplicht is op zichzelf niet in strijd met de Duitse grondwet, in het bijzonder Art 10, lid 1, het brief-, post- en telefoongeheim. Alleen is de Duitse wet, waarmee een EU richtlijn wordt uitgevoerd, niet voldoende transparant en biedt ze onvoldoende rechtsbescherming aan de burger. De verzamelde gegevens worden onvoldoende beveiligd en het gebruik ervan is niet voldoende beperkt.

Het arrest merkt op dat deze algemene vorm van opslag een bijzonder zware ingreep is van een omvang die in de rechtsstaat tot nu toe niet voorkwam. (‘Ein besonders schweren Eingriff mit einer Streubreite, wie sie die Rechtsordnung bisher nicht kennt’).  Weliswaar wordt niet de inhoud van de communicatie afgeluisterd en bewaard, maar alleen de data, duur en plaatsen. Uit deze gegevens kunnen echter ‘bis in die Intimsphäre” voldoende inhoudelijke conclusies worden getrokken. Als over een langere periode namen, data, uren en plaatsen van telefoongesprekken worden waargenomen dan kunnen, door de combinatie daarvan, gedetailleerd allerlei maatschappelijke of politieke opvattingen worden vastgesteld,  ’sowie persönlichten Vorlieben, Neigungen und Schwächen”, aldus het Duitse Hof. Met deze overweging worden de belangrijkste bezwaren die tegen de bewaarplicht zijn aangevoerd bijna woordelijk overgenomen.

Van praktisch iedere burger kunnen er zo persoonlijke profielen worden samengesteld, ook over hun bewegingen. Ook kunnen burgers zo voorwerp van onderzoek worden, hoewel ze daar zelf op geen enkele manier aanleiding toe hebben gegeven. Het verzamelen van zoveel telecomgegevens vergroot ook het aantal mogelijkheden om er misbruik van te maken. Tegelijkertijd zorgt het bij de burger voor een “diffus bedrohliches Gefühl des Beobachtetseins” - oftewel een onbestemd onheilspellend gevoel te worden geobserveerd. Dat is een negatieve invloed op het onbevangen gebruik kunnen maken van de grondrechten, aldus het Hof.

Zolang de opslag van telecomgegevens echter verspreid blijft over talloze particuliere providers en de staat alleen maar de mogelijkheid heeft om die bij elkaar te vegen, is de Duitse grondwet niet meteen in gevaar. Ook roept een beperking van de opslag tot zes maanden niet meteen het beeld op van een ‘totale dekking’ van alle burger communicatie. Maar is dit meer een begrensde manier die ‘aanknoopt’ bij de moderne wereld waar in telecommunicatie ook een ‘gevarenpotentieel’ schuilt. Voor goed omschreven strafrechtelijke doelen is een opslag van zes maanden dan ook toelaatbaar. De Duitse wetgever krijgt dan ook de aanbeveling de wet in deze zin aan te passen.

En de Duitse rechters geven ook nog een politiek bestuurlijk advies met ingehouden kritiek op de koers die de EU vaart. “Dat de vrijheidsbeleving van de burger niet totaal ingeperkt en geregistreerd mag worden behoort tot de grondwettelijke identiteit van de Bondsrepubliek Duitsland, voor de naleving waarvan de Bondsrepubliek zich in internationale verbanden moet inspannen. Door een zorgvuldige opslag van telecomdata wordt de speelruimte voor een verdere ongebreidelde opslag van data ook langs de weg van de Europese Unie duidelijk kleiner”.

De organisatie die de uitspraak van het Hof uitlokte is hier te vinden. Deze site is ook in het Engels voorhanden. Deze clip  is door hen op youtube geplaatst:

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=hEysTaHoXu4&feature=related[/youtube]

In Nederland heeft het kabinet de bewaarplicht na bezwaren uit de Eerste Kamer gesteld op zes maanden. Hier een persbericht. In het weblog Opklaringen is veel aandacht voor privacy: lees hier. Lees op deze Duitse internetrecht website een bericht over de parlementaire behandeling van de wet in de Bundestag, in 2007. En hier een verslag van hoorzittingen in het Duitse parlement over de wet.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.